Przedawkowanie witaminy C - czy jej nadmiar szkodzi?

Zbyt duża ilość witaminy C (kwasu askorbinowego) - dla kogo jest niebezpieczna?

Ile witaminy C to za dużo? Ze względu na cenne właściwości witaminy C, substancja ta jest chętnie suplementowana przez wiele osób. Pacjenci sięgają po suplementy diety i leki z kwasem askorbinowym szczególnie w okresie jesienno-zimowym, aby wspierać pracę układu odpornościowego. Faktem jest, że witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. O jej wpływie na organizm człowieka, w tym również uczestniczeniu w syntezie kolagenu i wchłanianiu żelaza, można przeczytać w artykule: Witamina C - właściwości, działanie i zastosowanie.

Co się dzieje, jak ma się za dużo witaminy C? W przypadku pokarmowych źródeł witaminy C nie zachodzi ryzyko przedawkowania. Nawet jeśli w spożywanych posiłkach ilość kwasu askorbinowego znacznie przekracza dobowe zapotrzebowanie na ten składnik, jego nadmiar zostanie wydalony z moczem. Witamina C należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie. Nie ulega magazynowaniu w organizmie. Ryzyko ewentualnego przedawkowania może jednak dotyczyć nadmiernej suplementacji witaminy C. O ile w przypadku zdrowych osób wysokie spożycie kwasu askorbinowego, nieprzekraczające 2000 mg na dobę, zazwyczaj jest jeszcze bezpieczne, o tyle są pewne grupy pacjentów, dla których nadmierne spożycie witaminy C może nieść niekorzystne konsekwencje.

Wysoka dzienna dawka witaminy C może być niebezpieczna dla osób z tendencją do formowania się kamieni nerkowych. Duże ilości tego związku sprzyjają bowiem rozwojowi kamicy nerkowej. Kolejną grupą pacjentów, dla których suplementacja kwasu askorbinowego może stwarzać zagrożenie dla zdrowia są osoby z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przy tej wadzie genetycznej (która w Polsce występuje bardzo rzadko) pod wpływem witaminy C może dojść do niebezpiecznego rozpadu czerwonych krwinek. Na zbyt duże dawki witaminy C należy uważać również w przypadku pacjentów z zaburzeniami metabolizmu żelaza, ponieważ kwas askorbinowy zwiększa jego wchłanianie.

Warto również wspomnieć, że wysokie dawki witaminy C (preparaty z witaminą C) mogą wpływać na wyniki badań laboratoryjnych. Możliwe są też interakcje witaminy C z innymi przyjmowanymi preparatami. Jedną z nich jest ryzyko zmniejszenia działania leków przeciwzakrzepowych przy stosowaniu dużych dawek kwasu askorbinowego.

Objawy przedawkowania witaminy C

Jakie są objawy nadmiaru witaminy C? Witamina C ma niską toksyczność i rzadko powoduje poważne skutki uboczne, nawet jeśli spożywana jest w większych niż zalecane dawkach. Oczywiście dotyczy to przede wszystkim osób zdrowych, a nie pacjentów z wymienionych wyżej grup ryzyka. Nadmiar witaminy C – działania niepożądane mogą być zróżnicowane i nie występować u każdej osoby przyjmującej zbyt wysokie dawki kwasu L-askorbinowego. Nadmierna, dodatkowa suplementacja może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, biegunka czy bóle brzucha. Przyjmowanie za dużo witaminy C zwiększa również ryzyko formowania się kamieni nerkowych. Na ten efekt, jak zostało już wspomniane, powinny uważać przede wszystkim osoby z zaburzeniami pracy nerek, narażone w większym stopniu na rozwój kamicy nerkowej.

Co się dzieje po przedawkowaniu witaminy C? Pojedyncze osoby raportowały również wysypkę od nadmiaru witaminy C. Istnieją też doniesienia, zgodnie z którymi, przedawkowanie witaminy C może nasilać stres oksydacyjny i powodować uszkodzenia DNA. Inne badania z kolei potwierdzają korzystny wpływ przyjmowania wysokich dawek witaminy C przez pacjentów z wybranymi chorobami nowotworowymi.

U osób zdrowych, wchłanianie i wydalanie witaminy C jest ściśle związane z jej poziomem w organizmie. Przedawkowanie witaminy C najczęściej więc powoduje zwiększone jej wydalanie z moczem. Ewentualne skutki uboczne przyjmowania zbyt dużej dawki witaminy C zależą w dużej mierze od indywidualnej reakcji organizmu. U części osób, nadmiar zostanie szybko wydalony z moczem bez wystąpienia jakichkolwiek objawów. U innych, stosowanie większej niż zalecana ilości kwasu L-askorbinowego będzie przyczyną biegunki i bólu brzucha.

Jeśli po przeprowadzeniu badania poziomu witaminy C w surowicy, uzyskany wynik jest powyżej normy, zalecane jest przerwanie suplementacji. Warto wówczas skonsultować się z lekarzem w celu oceny zasadności przyjmowania witaminy C w postaci leków lub suplementów i dobrania właściwej dla danego pacjenta dawki.

Nadmiar witaminy C - jaka jest bezpieczna dawka witaminy C?

Dla zachowania dobrego stanu zdrowia kluczowe jest spożywanie witaminy C w odpowiedniej dawce (o skutkach niedoboru witaminy C można przeczytać w artykule: Niedobór witaminy C - objawy i skutki). Czy można brać witaminę C 1000 codziennie? Czy 3000 mg witaminy C to dużo?  Za bezpieczną dawkę, która nie powinna powodować nieprzyjemnych dolegliwości, uznaje się 2000 mg witaminy C na dobę. Należy podkreślić, że zapotrzebowanie organizmu na ten związek jest jednak znacznie niższe. Jeśli pacjent ma potrzebę przyjmowania witaminy C 1000 i nie cierpi na choroby nerek, kamicę nerkową czy inne schorzenia, przy których dodatkowa suplementacja nie jest wskazana, może stosować taką dawkę kwasu askorbinowego. Najczęściej nie ma jednak uzasadnienia zażywania większych ilości witaminy C niż 2000 mg na dobę. Przyjmowanie wyższych dawek nie przynosi wówczas korzyści zdrowotnych, a może powodować pojawienie się nieprzyjemnych działań niepożądanych.

Witamina C, inaczej kwas askorbinowy, jest chętnie suplementowana przez liczne grono pacjentów, głównie w sezonie infekcyjnym. Należy jednak ostrożnie podchodzić do wysokich dawek witaminy C. Choć substancja ta ma niską toksyczność, w pewnych okolicznościach jej nadmiar może stwarzać realne zagrożenie dla zdrowia. Warto zaznaczyć, że stopień wchłaniania witaminy C po przyjęciu wybranego preparatu w dużym stopniu zależy od jej dawki. Znacznie wyższy odsetek dawki wchłonie się po spożyciu mniejszej ilości witaminy C niż po przyjęciu jej w ilościach przekraczających 1000 mg.