Jakie probiotyki mogą wspierać odporność dzieci?

Dlaczego mówi się, że odporność pochodzi z jelit?

Nie bez powodu jelita nazywa się centrum odporności. To właśnie tam znajduje się duża część komórek układu immunologicznego, które „uczą się” rozpoznawać to, co dla organizmu korzystne, a co może stanowić zagrożenie. Jelita są też największą powierzchnią kontaktu organizmu ze światem zewnętrznym – codziennie stykają się z pożywieniem, drobnoustrojami, alergenami i wieloma innymi substancjami.

Ogromną rolę w tym procesie odgrywa mikrobiota jelitowa, czyli miliardy mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy dziecka od pierwszych chwil życia. Prawidłowo ukształtowana mikrobiota wspiera funkcje bariery jelitowej, która działa niczym filtr chroniący organizm przed niepożądanymi drobnoustrojami i toksynami. Korzystne bakterie konkurują z patogenami o miejsce przylegania do nabłonka jelitowego, a dodatkowo wytwarzają związki, które mogą utrudniać rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych. Dzięki temu wspierają nie tylko same jelita, ale i odciążają układ odpornościowy.

Mikrobiota wpływa także na dojrzewanie odporności wrodzonej i nabytej. To szczególnie ważne u dzieci, których układ immunologiczny dopiero się rozwija i uczy właściwej reakcji na kontakt z otoczeniem. Dlatego kondycja jelit i mikrobioty ma tak duże znaczenie dla zdrowia dziecka.

Czy probiotyki mogą poprawić odporność dziecka?

Tak, ale pod jednym ważnym warunkiem – muszą to być odpowiednio dobrane, przebadane szczepy probiotyczne. Badania pokazują, że wybrane szczepy probiotyczne mogą wspierać odporność dzieci, zmniejszać częstość infekcji, skracać czas ich trwania, a także ograniczać konieczność stosowania antybiotyków. To bardzo ważne, zwłaszcza w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym, kiedy kontakt z wirusami i bakteriami jest szczególnie częsty.

Trzeba jednak podkreślić, że nie każdy probiotyk działa tak samo. W probiotykoterapii kluczowe znaczenie ma szczep bakterii, ponieważ działanie probiotyków jest szczepozależne. Oznacza to, że tylko niektóre, dobrze przebadane szczepy wykazują korzystny wpływ na odporność dzieci. Dlatego wybierając probiotyk, warto zwracać uwagę nie tylko na nazwę gatunku bakterii, ale na konkretny szczep, którego skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych.

Szczepy o potwierdzonej skuteczności

Jednym z lepiej przebadanych połączeń probiotycznych wspierających odporność zarówno u dorosłych, jak i u dzieci jest połączenie dwóch szczepów – Lacticaseibacillus paracasei 8700:2 oraz Lactiplantibacillus plantarum HEAL 9. W kontrolowanych placebo badaniach wykazano, że podawanie tego probiotyku przez okres co najmniej trzech miesięcy znacznie zmniejszało liczbę przeziębień. Co więcej, w przypadku wystąpienia infekcji skracał się również czas jej trwania – średnio o ponad 2 dni. Same dolegliwości w trakcie infekcji były też znacznie mniej uciążliwe. W jednym z badań wykazano, że dolegliwości – takie jak ból gardła, katar, zatkany nos czy kaszel – były o prawie 40% mniej nasilone niż u osób, które przyjmowały placebo. Najlepsze wyniki w badaniach uzyskiwano u tych osób, które konsekwentnie przyjmowały probiotyk w zalecanej dawce każdego dnia, a więc zgodnie z zaleceniami. W sezonie infekcyjnym trudno jest zupełnie uniknąć przeziębienia, ale najważniejsze jest to, aby nie miało ono ciężkiego przebiegu ani nie kończyło się antybiotykoterapią. Szczepy Lacticaseibacillus paracasei 8700:2 oraz Lactiplantibacillus plantarum HEAL 9 mogą więc wspierać odporność i sprawiać, że infekcje będą występować rzadziej i będą miały łagodniejszy przebieg.

Badanie przeprowadzone u dzieci w wieku od 1. do 6. roku życia wykazało, że probiotyki te mają potencjał do ograniczania liczby absencji w przedszkolu. Dzieci przyjmujące probiotyk nie tylko zgłaszały znacznie mniej nasilony katar i uczucie zatkanego nosa, ale także znacznie rzadziej musiały przyjmować leki w trakcie przeziębienia.

Co ciekawe, w jednym z badań wykazano, że szczep L. plantarum HEAL 9 może korzystnie wpływać na jakość snu. A jak wiadomo, dobry sen – obok zrównoważonej diety, odpowiedniego nawodnienia i umiarkowanej aktywności fizycznej – jest jednym z najważniejszych czynników wspierających prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

Synergia z witaminą D3

Na polskim rynku szczepy Lacticaseibacillus paracasei 8700:2 i Lactiplantibacillus plantarum HEAL 9 są dostępne w preparacie SANPROBI® Immuno + witamina D3. Preparat zawiera również trzeci szczep probiotyczny – Lactiplantibacillus plantarum HEAL 19. Warto wspomnieć, że witamina D3 wykazuje działanie synergiczne w stosunku do szczepów probiotycznych.

Witamina D3 odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, co podkreśla również EFSA, czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Liczne badania wskazują, że jej niedobór wiąże się nie tylko z większą podatnością na infekcje, w tym także na cięższy przebieg COVID-19, ale również z wyższym ryzykiem powikłań i hospitalizacji. Z kolei suplementacja witaminy D3 może wyraźnie wspierać odporność, szczególnie u osób, u których wcześniej stwierdzono niedobór.

Niestety sama dieta zwykle nie pozwala pokryć zapotrzebowania na witaminę D3. Również synteza skórna, która zachodzi pod wpływem promieni słonecznych, w naszej szerokości geograficznej przez większą część roku jest niewystarczająca. Nic więc dziwnego, że niedobór witaminy D3 jest w Polsce bardzo powszechny – szacuje się, że około 90% populacji ma jej zbyt niskie stężenie (poniżej 30 ng/ml) i dotyczy to również dzieci.

Przed rozpoczęciem suplementacji najlepiej oznaczyć stężenie witaminy D we krwi, a dokładniej jej metabolitu 25(OH)D3. Za prawidłowy zakres uznaje się wartości 30–50 ng/ml. Jeśli wynik wskazuje na niedobór, konieczne może być zastosowanie większych dawek witaminy D3. U dzieci po 1. roku życia często stosuje się wtedy do 4000 IU dziennie, zwykle przez 1–3 miesiące. Po wyrównaniu niedoboru przechodzi się na dawkę profilaktyczną, która ma pomóc utrzymać prawidłowe stężenie witaminy D.

Preparat SANPROBI® Immuno + witamina D3 zawiera 1000 IU witaminy D3 w jednej kapsułce. Zalecane dawkowanie to 1 kapsułka dziennie dla dzieci od 3. roku życia oraz 2 kapsułki dziennie dla dzieci po ukończeniu 11. roku życia i dorosłych.

Zgodnie z aktualnymi polskimi wytycznymi dotyczącymi zapobiegania i leczenia niedoborów witaminy D, w profilaktycznej suplementacji podaje się:

• 600–1000 IU witaminy D3 dziennie u dzieci po ukończeniu 3. roku życia,
• 1000–2000 IU witaminy D3 dziennie u dzieci po ukończeniu 11. roku życia.

Latem część zapotrzebowania na witaminę D może zostać pokryta dzięki syntezie skórnej, ale dotyczy to tylko tych dzieci, które regularnie przebywają na słońcu przez odpowiednio długi czas i bez stosowania kremów z filtrem UV. Po zakończeniu wakacji warto wrócić do profilaktycznej suplementacji. Badania pokazują bowiem, że w naszej strefie klimatycznej nawet osoby, które latem miały dużo kontaktu ze słońcem, już w pierwszych miesiącach jesienno-zimowych stopniowo zużywają zgromadzone zapasy witaminy D.Początek formularza