Różne kolory kataru – czy ma to znaczenie?

Kolor wydzieliny z nosa - co oznacza wodnisty katar, a o czym świadczy gęsty żółty katar?

Kolor kataru świadczy o jego charakterze. Występują 4 podstawowe rodzaje kataru, a każdy z nich wyróżnia się inną konsystencją i zabarwieniem.

• Katar wirusowy– wywołują go najczęściej rinowirusy, ale również koronawirusy, adenowirusy czy wirusy paragrypy. Wydzielina z nosa jest przeźroczysta i wodnista. Jakie są etapy kataru? W początkowej fazie infekcji górnych dróg oddechowych może być również biała, a później lekko żółta. Katar wirusowy współwystępuje również z innymi objawami infekcji jak: kaszel, uczucie zatkanego nosa, ból gardła, a nawet gorączka.
• Katar bakteryjny- w większości przypadków pojawia się na skutek powikłania infekcji wirusowej. Wydzielina w przypadku zakażenia bakteryjnego staje się znacznie gęstsza. U części chorych pojawia się żółty kolor wydzieliny, a u innych występuje tzw. zielony katar. Niekiedy podczas oczyszczania nosa daje się poczuć nieprzyjemny zapach tzw. ropnego kataru. Zwykle w przebiegu choroby pojawiają się również objawy związane z zapaleniem zatok przynosowych, tj. ból głowy nasilający się podczas pochylania, uczucie rozpierania w obrębie twarzy, a nawet gorączka czy ból zębów.
• Katar alergiczny- jest wynikiem reakcji nadwrażliwości na różnego rodzaju alergeny. Najczęściej są to roztocza kurzu domowego, pyłki roślin oraz sierść zwierząt. Charakterystycznym objawem alergicznego nieżytu nosa jest wyciek wodnistej wydzieliny, któremu towarzyszy świąd błony śluzowej nosa, częste kichanie i łzawienie oraz swędzenie oczu.
• Katar przewlekły- bardzo utrudnia oddychanie, a oprócz kataru dokuczliwy jest również obrzęk błony śluzowej nosa, a niekiedy brak drożności nosa. Gęsta wydzielina może mieć biało-żółte zabarwienie, a gdy dochodzi również do nadkażenia bakteryjnego- żółto-zielone. Nawracający wyciek wydzieliny o wodnistej lub ropnej konsystencji może też świadczyć o polipach nosa.

Zdarzają się również mniej typowe zabarwienia kataru, np. czerwony lub brązowy. Zaczerwienienie wydzieliny z nosa zwykle ma związek z obecnością krwi, co może wynikać z podrażnienia lub nadmiernej suchości śluzówki bądź urazu, a niekiedy poważniejszego zaburzenia zdrowotnego. Brązowy katar pojawia się na skutek przebywania w mocno zanieczyszczonym i zapylonym środowisku lub gdy w wydzielinie obecna jest skrzepła krew.

Długotrwały przezroczysty, wodnisty katar najczęściej jest objawem alergii. Jeśli trwa krótko, może być oznaką początku infekcji. O ile ma ona łagodny przebieg, najczęściej może być leczona w domu. Jeśli jednak katar trwa dłuższy czas, nie ustępuje mimo stosowania domowych metod leczenia czy też towarzyszy mu silny ból zatok, gorączka lub inne niepokojące objawy, wskazana jest konsultacja z lekarzem.

Czy kolor kataru ma znaczenie? 

Barwa wydzieliny z nosa ma ogromne znaczenie. Wiedząc, co oznacza kolor kataru, można znacznie łatwiej postawić diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie. To ile trwa katar, w jaki sposób można go wyleczyć to często kwestia niełatwa do wyjaśnienia. W końcu katar nie zawsze musi trwać 7 dni. Niekiedy jest to poważniejszy problem utrzymujący się przez wiele tygodni.

Katar wodnisty, przeźroczysty może być zjawiskiem fizjologicznym. Pojawia się zwykle na skutek zmiany temperatury lub naturalnych procesów związanych z oczyszczaniem się śluzówki nosa. Kiedy natomiast pojawiają się również inne objawy mogące wskazywać na katar sienny (np. świąd nosa, kichanie) podstawą farmakoterapii są leki przeciwhistaminowe. Zarówno te doustne, jak i działające miejscowo. Przeźroczysty katar, stan podgorączkowy, pogorszenie samopoczucia i ból gardła wskazywać mogą na zapalenie błony śluzowej nosa i zatok - przeziębienie. Konieczne jest wtedy wdrożenie leczenia objawowego, tj. zastosowanie miejscowych leków obkurczających śluzówkę i hamujących wyciek z nosa (spray z oksymetazoliną lub ksylometazoliną) lub środków doustnych osuszających śluzówkę, leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych (np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych takich jak ibuprofen lub kwas acetylosalicylowy) oraz tabletek do ssania na gardło. Podczas stosowania leków obkurczających należy pamiętać o ograniczeniu ich aplikacji do maksymalnie 7 dni, aby uniknąć polekowego nieżytu nosa.

Przy stanie zapalnym błony śluzowej nosa, niezależnie od tego, czy ma to związek z reakcją alergiczną czy infekcją (katar infekcyjny) czasową ulgę przynieść może płukanie jamy nosowej solą fizjologiczną. Choć zabieg ten raczej nie skróci czasu trwania infekcji, przywróci drożność nosa i swobodne oddychanie, co znacząco poprawi komfort chorego.

Jaki kolor kataru na koniec infekcji? O tyle, o ile w pierwszej fazie infekcji wirusowej pojawia się wodnisty katar zatokowy, warto pamiętać, że po kilku dniach katar staje się białawy lub lekko żółty. Świadczy to o aktywnej fazie walki układu immunologicznego z infekcją. Jest to ważna uwaga, ponieważ zielona wydzielina lub żółty katar nie zawsze muszą oznaczać infekcję bakteryjną. Wówczas niewymagana jest konsultacja z lekarzem, a jedynie kontynuacja objawowego leczenia w warunkach domowych. Leki na zatkany nos i katar dostępne bez recepty w przypadku przeziębienia będą wystarczające. Natomiast gdy wydzielina zmieni kolor na mocno żółty, bądź zielony, a do tego pojawi się ból zatok i stan taki będzie się przedłużał, konieczna jest konsultacja lekarska.

Jeśli masz wątpliwości czy to kolejna faza kataru, czy powikłanie infekcji, przeczytaj artykuł: Fazy kataru u dorosłych .

Jak leczyć katar bakteryjny? Zwykle wymagane jest zastosowanie antybiotyku. O wyborze konkretnej substancji decyduje zawsze lekarz. Kiedy katar ma charakter przewlekły, specjaliści często decydują się na wykonanie wymazu z nosa. Na podstawie pobranej do badania próbki można określić, z jakim patogenem mamy do czynienia i jaki antybiotyk będzie najbardziej skuteczny. Gęsty katar bakteryjny przybiera barwę żółtą, żółto-zieloną lub zieloną. Zwykle towarzyszy mu zapalnie zatok i objawy z nim związane. Dlatego podczas infekcji bakteryjnej zatok i nosa stosuje się często leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, również te o działaniu miejscowym, tj. donosowe leki sterydowe z mometazonem. Mocno obniżające jakość życia jest zapalenie zatok - leczenie wymaga często zastosowania doustnych preparatów z pseudoefedryną, które pozwalają zmniejszyć obrzęk śluzówki i zniwelują ucisk w zatokach, a tym samym ograniczą ból i zwiększą drożność nosa. Bardzo istotne w procesie leczenia są także preparaty nawilżające śluzówkę i odpoczynek pacjenta.

Ważne w przypadku kataru, bez względu na jego kolor, jest nawodnienie pacjenta. Wypijanie większej ilości wody i ciepłych napojów podczas infekcji czy sezonowego lub całorocznego alergicznego nieżytu nosa znacznie poprawia właściwości fizjologiczne śluzówki i wspomaga leczenie kataru.

Kolor i konsystencja kataru może pomóc w postawieniu właściwej diagnozy, szczególnie gdy wydzielinie z nosa, oprócz nietypowej barwy, towarzyszą również inne objawy. Zielony katar, utrzymujący się długo, połączony z zatokowym bólem głowy wymaga zwykle specjalistycznego leczenia. Natomiast gdy wydzielina z nosa jest przeźroczysta lub biaława, prawdopodobną przyczyną jest infekcja wirusowa, a zalecanym leczeniem jedynie łagodzenie objawów, odpoczynek i nawodnienie.