Atopowe zapalenie skóry u dorosłych - objawy i pielęgnacja

Atopowe zapalenie skóry - jak często ta przewlekła choroba występuje u osób dorosłych?

Atopowe zapalenie skóry (atopic dermatitis) postrzegane jest głównie jako choroba wieku dziecięcego. Rzeczywiście u większości osób, u których pojawiają się objawy AZS, schorzenie to ma swój początek we wczesnym dzieciństwie. U wielu małych pacjentów atopowe zapalenie skóry samoistnie ustępuje do 5 roku życia. Jednak u ok. 20% chorych AZS utrzymuje się również w wieku dorosłym. Warto dodać, że większość dorosłych zmagających się z wypryskiem atopowym choruje od dzieciństwa. Jednak brak choroby w przeszłości nie daje gwarancji na jej brak rozwoju w kolejnych latach życia. Średnio u 1 na 4 dorosłe osoby, u których obserwuje się objawy AZS, pojawiają się one dopiero w kolejnych dekadach życia, nie w wieku dziecięcym.

Na AZS choruje kilka procent dorosłych. W ostatnich latach zauważalne jest częstsze rozpoznawanie tego schorzenia na terenie dużych miast. Atopowe zapalenie skóry ma przewlekły, nawrotowy przebieg. Objawy choroby mają różne nasilenie u pacjentów. Suchość skóry i uporczywy świąd może znacząco obniżać jakość życia chorych. Warto więc wiedzieć, jak rozpoznać atopowe zapalenie skóry i jakie objawy powinny skłaniać do wizyty u lekarza. Czasami AZS współistnieje z innymi schorzeniami dermatologicznymi. Bywa też tak, że choroba ma na tyle niecharakterystyczny przebieg, że bez pogłębionej diagnostyki, trudno może być ją rozpoznać. Zauważając więc u siebie wymienione niżej objawy atopowego zapalenia skóry, warto zgłosić się do lekarza, który postara się znaleźć przyczynę tych dolegliwości.

Przyczyny AZS u dorosłych

Skąd się bierze atopowe zapalenie skóry u dorosłych? Przyczyny atopowego zapalenia skóry u dorosłych mają dość złożony charakter. Istotną rolę w przypadku osób dorosłych odgrywają bez wątpienia genetycznie uwarunkowane dysfunkcje bariery ochronnej naskórka, zaburzenia w odpowiedzi układu odpornościowego, czynniki infekcyjne oraz środowiskowe. U części osób atopowe zapalenie skóry twarzy, kończyn lub innych obszarów ciała występuje jednocześnie z alergicznym nieżytem nosa, alergią pokarmową lub inną chorobą o podłożu alergicznym. Czasami schorzenia te pojawiają się w określonej sekwencji tzw. marszu alergicznego. Początkowo rozwija się atopowe zapalenie skóry i/lub alergia pokarmowa, w kolejnych latach życia występuje alergiczny nieżyt nosa, a ostatecznie astma oskrzelowa. Kolejność ta może być inna.

Atopowe zmiany skórne u dorosłych nasilają się zwykle na skutek działania czynników zewnętrznych. Ich unikanie pozwala ograniczyć występowanie problemów skórnych. Jakie czynniki mają szczególne znaczenie dla osób z AZS?

alergeny (pokarmowe, ale również pyłki roślin, roztocza, sierść zwierząt, dodatki do żywności, kosmetyków, detergentów) – oprócz objawów charakterystycznych dla alergii pojawiają się również skórne zmiany zapalne,
nadmierne wysuszenie skóry, które może być wywołane przez kąpiele w basenie, długie przesiadywanie w wannie z ciepłą wodą, a nawet niską wilgotność powietrza, co jest dużym problemem szczególnie zimą,
czynniki drażniące, takie jak np. substancje chemiczne wchodzące w skład środków czystości lub dym papierosowy.
Oprócz tych wspomnianych wyżej czynników środowiskowych wywołujących objawy atopowego zapalenia skóry u dorosłych znaczenie mają również zmiany w gospodarce hormonalnej, co jest dużym problemem szczególnie u kobiet, gdyż spadek poziomu estrogenów sprzyja przezskórnej ucieczce wody. Co więcej, składniki ludzkiego potu również mogą generować dodatkowe podrażnienia u dorosłych cierpiących na AZS.

Czy atopowe zapalenie skóry może być od stresu? Tak, stres jest jednym z czynników, który zwiększa ryzyko wystąpienia AZS. Stres nie tylko sprzyja wystąpieniu tej choroby, ale może również powodować nasilenie objawów atopowego zapalenia skóry.

AZS – objawy u dorosłych

Po czym poznać atopowe zapalenie skóry? Atopowe zapalenie skóry objawy u dorosłych daje nieco inne niż u dzieci. Problemy skórne u nich występujące określa się jako typ liszajowaty atopowego zapalenia skóry o charakterze ogniskowym lub uogólnionym. Zmiany umiejscawiają się punktowo, np. w dołach podkolanowych, zgięciach łokci, na twarzy, owłosionej skórze głowy, karku, dłoniach bądź stopach. Bywa też, że zajmują one dużo większe powierzchnie, co znacznie ogranicza jakość życia pacjenta z AZS.

Jak wyglądają zmiany skórne w AZS u dorosłych? Skóra staje się miejscowo bardzo sucha, następnie zaczerwieniona. Pojawić się mogą grudki, a nawet pęcherzyki. Jeśli proces postępuje nadal, naskórek staje się zgrubiały i chropowaty. Można dostrzec wyraźnie zaznaczone bruzdy. Mało estetyczny wygląd skóry to jedno, jeśli zmiana umiejscowiona jest np. pod kolanem, wiele osób nawet nie zwracałoby na nią uwagi, gdyby nie charakterystyczne dla atopii – uporczywe uczucie swędzenia. Jeśli dodatkowo dojdzie do rozdrapania zmienionego chorobowo miejsca, sprzyja to nadkażeniu i znacznie komplikuje proces leczenia.

Ważna jest właściwa diagnostyka atopowego zapalenia skóry i jego ewentualne zróżnicowanie. Z czym można pomylić AZS? Zmiany atopowe na skórze można pomylić m.in. z łojotokowym zapaleniem skóry, łuszczycą, wypryskiem kontaktowym, grzybicą, opryszczkowym zapaleniem skóry, a nawet świerzbem bądź zmianą o charakterze nowotworowym.

Jak leczyć atopowe zapalenie skóry u osób dorosłych?

Czy AZS można wyleczyć? Niestety nie wynaleziono jeszcze leku na AZS, który z dnia na dzień ograniczałby wszystkie dokuczliwe objawy schorzenia i poprawiał wygląd skóry. Leczenie atopowego zapalenia skóry u dorosłych polega na wydłużaniu okresów remisji choroby i jest procesem bardzo złożonym, wymagającym dużej uwagi i poświęcenia ze strony samego pacjenta.

W przypadku leczenia AZS bardzo ważne są działania profilaktyczne. Opierają się one na właściwej pielęgnacji skóry atopowej, unikaniu ekspozycji na czynniki drażniące i alergeny. Należy również chronić skórę przed infekcjami oraz ewentualnymi nadkażeniami przez patogeny (wirusy, bakterie, grzyby). Unikanie czynników sprzyjających nawrotowi choroby jest kwestią bardzo istotną, ale jednocześnie również bardzo indywidualną. Do zaostrzenia zmian u każdego pacjenta mogą bowiem prowadzić inne bodźce. U jednej osoby pomocne jest unikanie nagłych zmian temperatury, a u innej ograniczenie intensywnej aktywności fizycznej, która skutkuje silnym poceniem się.

Terapia atopowego zapalenia skóry, oprócz działań profilaktycznych i pielęgnacyjnych, obejmuje wiele farmaceutyków zarówno do stosowania doustnego jak i miejscowego. Zatem czym leczyć atopowe zapalenie skóry u dorosłych?

• leki antyhistaminowe – histamina jest mediatorem świądu i stanu zapalnego, w leczeniu AZS wykorzystuje się zarówno leki przeciwalergiczne starej generacji, które niwelują świąd i działają uspokajająco oraz te nowej generacji, które dodatkowo łagodzą stan zapalny,
• leki miejscowe ograniczające stan zapalny – odpowiednio dobrane glikokortykosteroidy i inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus – działają również immunomodulująco),
• preparaty miejscowe o działaniu przeciwdrobnoustrojowym – jedynie do krótkotrwałego postępowania,
• leki o działaniu immunosupresyjnym (metotrexat, azatiopryna) – stosowane w leczeniu ciężkich przypadków AZS,
• preparaty biologiczne, fototerapia – w określonych przypadkach.

Chcesz wiedzieć więcej o AZS? Przeczytaj artykuł >> Atopowe zapalenie skóry (AZS) - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Co na atopowe zapalenie skóry (AZS) u dorosłych? Jakie emolienty do pielęgnacji skóry wybrać?

Regularna pielęgnacja skóry atopowej jest bardzo ważna. Uważa się, że stanowi ona podstawę leczenia w fazie zaostrzeń, pozwala wydłużyć okres remisji choroby oraz ogranicza dokuczliwe objawy AZS.

Co nakładać na swędzącą suchą skórę, aby złagodzić objawy wyprysku atopowego? Kosmetyki na atopowe zapalenie skóry określane są jako emolienty. Nawilżają one skórę tworząc na jej powierzchni warstwę ochronną i tym samym zabezpieczają przed działaniem drażniących czynników z zewnątrz oraz przezskórną utratą wody. Dodatkowo odbudowują one warstwę lipidową naskórka. Łagodzą i koją podrażnioną skórę. Do substancji o takich właściwościach zaliczyć można m.in. wazelinę, glicerol, lanolinę, wosk pszczeli, długołańcuchowe estry, kwasy tłuszczowe. Ważnym składnikiem nawilżającym w emolientach jest mocznik (o stężeniu 5-10%). Natomiast zawarte w niektórych preparatach aloes zwyczajny, żywokost lekarski oraz polifenole działają przeciwzapalnie.

Wiele osób zastanawia się czym smarować atopowe zapalenie skóry u dorosłych? Wśród tak wielu preparatów emoliencyjnych na rynku nie powinien to być większy problem. Każdy znajdzie coś odpowiedniego dla swojej skóry i portfela. Należy jednak pamiętać, że bardzo ważna jest częstotliwość stosowania emolientów. Maksymalny czas ich działa to mniej więcej 6 godzin. Dlatego zaleca się używanie dermokosmetyków do pielęgnacji skóry atopowej co najmniej 3 razy na dobę, a w zaostrzeniach nawet częściej. Warto mieć to na uwadze, ponieważ nie wszyscy pacjenci z atopią mają świadomość, że nawilżanie skóry jest tak samo istotne zarówno w okresach, w których występują typowe dla AZS dolegliwości, jak i okresach bezobjawowych.

Emolienty są wolne od substancji zapachowych i innych mogących generować podrażnienia skóry. Odpowiedni preparat należy stosować zarówno do mycia jak i do smarowania dla lepszego zabezpieczenia naskórka.

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry u dorosłych

W wielu przypadkach zapalne zmiany skórne w przebiegu AZS u dorosłych skorelowane są z alergią pokarmową. Osoba uczulona musi unikać alergizujących produktów. Warto więc mieć wiedzę i świadomość tego, jaki składnik pokarmu sprzyja większej aktywności choroby.

Za główny alergen pokarmowy u dzieci uznaje się białka mleka krowiego. U dorosłych mogą być to jednak inne składniki, m.in. skorupiaki, mięczaki, ryby, orzeszki arachidowe, pszenica, białka jajka. Wystąpieniu problemów skórnych i nasileniu przebiegu choroby sprzyja również spożywanie wysoko przetworzonych wysokocukrowych i tłustych pokarmów. Bogate są one w alergeny: barwniki i konserwanty, a dodatkowo sprzyjają procesom zapalnym w organizmie.

Ważnym składnikiem w diecie dorosłych z AZS są niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega, które działają przeciwzapalnie oraz probiotyki, których suplementacja korzystnie wpływa na łagodzenie objawów atopowego zapalenie skóry u dorosłych i dzieci.