Co na ból gardła dla dzieci i dorosłych, domowe sposoby na gardło.

Grudzień 04, 2022
Karina Braja
Karina Braja

magister farmacji

Ból gardła to objaw, który daje się we znaki nie tylko dzieciom, ale również dorosłym. Jest wiele metod na ból gardła - część z nich opiera się o preparaty z apteki, a inne to łatwo dostępne domowe sposoby na złagodzenie bólu gardła i nieprzyjemnego uczucia drapania. Zależnie od wieku pacjenta można sięgnąć po różne środki na gardło np. zioła, ale również spray, tabletki, pastylki, a dla młodszych syrop czy lizak na gardło. Co warto wiedzieć wybierając środek na gardło dla dziecka i dorosłego i czym się kierować? Jak złagodzić uczucie suchości w gardle, a co może przynieść ulgę przy zapaleniu migdałków?

ból gardła u dzieci i dorosłych
Spis treści

Jak szybko wyleczyć bolące gardło?


Infekcyjne zapalenie gardła to jedna z najczęstszych dolegliwości w okresie jesienno-zimowym. Typowe objawy to zaczerwienienie, obrzęk, zwiększona tkliwość, nieprzyjemne uczucie łaskotania oraz oczywiście ból gardła i chrypka. Bolące gardło jest kłopotliwe - uniemożliwia swobodne mówienie i bardzo często towarzyszy mu ból przy połykaniu, a niekiedy powiększone węzły chłonne. Każdy pacjent szuka skutecznego sposobu i  idealnego rozwiązania - jak szybko wyleczyć bolące gardło? Sprawa nie jest taka prosta. Zapalenie gardła to dolegliwość uderzająca w każdą grupę wiekową - niemowlęta, dzieci i dorosłych.

 

Co stosować na ból gardła u pacjentów w różnym wieku? Otóż zależy to m.in. od etiologii (przyczyny powstawania) zapalenia gardła. W przypadku infekcji bakteryjnej pomocne będą leki o właściwościach przeciwbakteryjnych. Nierzadko konieczne jest zastosowanie antybiotyku. Najczęściej jednak ból gardła jest typowym objawem przeziębienia, czyli infekcji o podłożu wirusowym. W szybszym zwalczeniu uciążliwych dolegliwości pomóc mogą dostępne bez recepty preparaty o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym oraz środki posiadające właściwości antyseptyczne. Poniżej pokrótce omówimy skuteczne sposoby na ostry ból gardła zarówno dla dzieci jak i dorosłych.

 

Najczęstszą przyczyną bólu gardła jest infekcja wirusowa, a rzadszą infekcja bakteryjna gardła, jak np. angina paciorkowcowa. Ból gardła może być wynikiem podrażnienia błony śluzowej lub alergii. Długotrwała ekspozycja na czynniki szkodliwe, takie jak np. dym papierosowy, również może prowadzić do przewlekłego bólu gardła. Apteczne preparaty i domowe sposoby na ból gardła mogą szybko przynieść ulgę i poprawić komfort pacjenta.

 


Zapalenie gardła - leczenie u dzieci


Zależnie od wieku dziecka, ból i podrażnienie gardła można łagodzić za pomocą np. syropu lub lizaków. Dla niemowląt, które nie są w stanie ssać tabletki, do dyspozycji pozostają spray’e na bolące gardło dla dzieci, które bez problemu można zaaplikować na tylną ścianę gardła za pomocą poręcznego aplikatora. Warto wiedzieć, że większość pastylek na bolące gardło można stosować już u dzieci od 3. lub 4. roku życia (podobnie w przypadku lizaków na bolące gardło). Należy jednak zaznaczyć, że środki takie stosuje się jedynie pod kontrolą rodziców u dzieci do 12. roku życia. Co zawierają produkty i leki na zapalenie gardła dla dzieci? Są to często powlekające i nawilżające gardło składniki pochodzenia roślinnego, które łagodzą podrażnienie: porost islandzki, prawoślaz, malwa, mech irlandzki czy oleje pozyskane z leczniczych roślin np. z tymianku, mięty pieprzowej, rokitnika i mirry. 

 

W przypadku bólu gardła u dzieci i niemowląt o nieco większym nasileniu do dyspozycji pozostaje kilka dobrze znanych, bezpiecznych i sprawdzonych substancji czynnych, jak lidokaina (znieczula miejscowo gardło i zmniejsza odczuwany ból np. w trakcie połykania) czy benzydamina (łagodzi ból i zmniejsza obrzęk błony śluzowej, działa również przeciwdrobnoustrojowo, zwalczając przyczynę infekcji). W przypadku dzieci warto zwrócić również uwagę na przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze działanie jonów srebra. Preparaty z tym składnikiem najczęściej dostępne są jako spray na zapalenie gardła z nanokoloidem srebra.

 

 

Zapalenie gardła - jakie leczenie u dorosłych?


Co łagodzi ból gardła u osób dorosłych? Postępowanie najczęściej będzie obejmować leczenie objawowe ze względu na wirusowe podłoże zapalenia gardła. Dlatego też sprawdzą się tutaj pastylki znieczulające gardło z lidokainą czy benzokainą, niektóre dodatkowo zawierają cynk o właściwościach przeciwwirusowych. W przypadku dłużej trwającego bólu i zapalenia gardła oraz podejrzenia nadkażenia bakteryjnego (np. paciorkowcowego zapalenia gardła) konieczny moze byc antybiotyk (wtedy będzie to leczenie przyczynowe). Antybiotyki na gardło to leki dostępne jedynie na receptę. Czym jednak wspomóc się w przypadku wirusowego, bakteryjnego czy mieszanego zapalenia gardła? Do dyspozycji pozostaje wiele składników (część z nich pomaga nawet dezynfekować gardło, inne posiadają właściwości przeciwzapalne), są to: 

 

  • flurbiprofen (Strepsils Intensive), 
  • chlorek cetylopirydyniowy (Halset) / chlorek benzalkoniowy (Cholinex Intense), 
  • chlorochinaldol (Chlorchinaldin), 
  • chlorheksydyna (Sebidin), 
  • salicylan choliny (Cholinex).

 

Oczywiście dla zwolenników ziołoterapii nie zabraknie klasycznych pastylek na gardło zawierających tymianek i podbiał, produktów do ssania na bazie porostu islandzkiego (np. Isla). Łagodzą one uczucie dyskomfortu i przynoszą ulgę przy suchości gardła. Warto również wiedzieć, że pomocne w leczeniu zapalenia gardła zawsze były i będą tzw. płukanki na ból gardła. Środki te można bezpiecznie stosować u dorosłych i dzieci, które umieją płukać gardło. Warto przypomnieć jednak, że zabieg ten w przypadku dzieci powinien być wykonywany zawsze pod kontrolą opiekuna.

 

 

Preparaty na ból gardła

     

     

     

    Czym płukać bolące gardło?


    Zacznijmy od tego, że płukanie gardła to prosty zabieg do wykonania w domowym zaciszu, który pomoże na bolące gardło, ale również zapalenie gardła różnego pochodzenia. Oprócz tego ziołowe płukanki na gardło są pomocne w przyspieszeniu procesu leczenia, a niekiedy są optymalnym rozwiązaniem uderzającym w źródło problemu, czyli bakterie, wirusy czy grzyby. 

     

    Co użyć zatem do płukania gardła? Pomocne w tym temacie są ponownie zioła, przygotowane z nich preparaty galenowe jak nalewka, a także esencjonalne olejki eteryczne (np. olejek z drzewa herbacianego). Zatem po jakie konkretnie składniki sięgać do płukania gardła? Popularne jest z pewnością płukanie gardła szałwią, rumiankiem, korą dębu, tymiankiem, miętą oraz babką lancetowatą. Jak się za to zabrać? Najczęściej przygotowuje się napar z 2 torebek, kolejno zalewa wrzątkiem, naparza pod przykryciem i płucze gardło ostudzonym ziołowym naparem. Nie ma przeciwwskazań do połączenia pojedynczych ziół i zaparzenia szałwii, rumianku i tymianku do płukania gardła razem.

     

    W przypadku sporego obrzęku i trudności z przełykaniem wywołanego zapaleniem można sięgnąć po  sprawdzone leki na silny ból gardła, które - trzeba to powiedzieć od razu - rzadko zachwycają smakiem w przeciwieństwie do ich skuteczności. Warto wspomnieć tutaj o preparatach do płukania gardła w formie leków, które zawierają w swoim składzie diklofenak (np. Glimbax) czy benzydaminę (np. Tantum Verde lub Hascosept) - oba te związki należą do substancji przeciwbólowych z grupy NLPZ. Wśród nieco starszych leków na bolące gardło można spotkać płukanki na bolące gardło w postaci proszku do rozpuszczenia w wodzie. Jednym z częściej stosowanych jest mieszanka tetraboranu sodu, wodorowęglanu sodu, chlorku sodu, benzoesanu sodu i mentolu znana jako Gargarin. 

     

    Czym jeszcze można płukać bolące gardło? Na uwagę zasługują również gotowe przetwory ziołowe jak mieszanki nalewek, olejków i wyciągów. Jedną z częściej stosowanych nalewek jest nalewka szałwiowa. Inną alternatywą są olejki eteryczne rozpuszczone w alkoholu. W obu przypadkach produkty te stosuje się w odpowiednim rozcieńczeniu ze względu na duże stężenie etanolu rzędu 50-60% i więcej.

    Podsumowując - w przypadku bolącego gardła można sięgnąć po:

     

    • zioła do płukania gardła jak np. szałwia na gardło do samodzielnego zaparzenia i płukania kilka razy dziennie lub w połączeniu z innymi ziołami w formie ziołowej mieszanki do płukania gardła,
    • lecznicze płukanki na bazie substancji czynnych z grupy NLPZ (do stosowania wg ulotki),
    • proszek do przygotowania roztworu do płukania jamy ustnej i gardła (jak wyżej),
    • leki ziołowe na bazie olejków, wyciągów płynnych i nalewek do rozcieńczenia z wodą.

     

    Szukając domowych sposobów na ból gardła warto pamiętać też o siemieniu lnianym, który tworzy ochronny film na błonie śluzowej gardła. Ma ono właściwości powlekające i nawilżające, dzięki którym łagodzi swędzenie i ból gardła. Podstawą jest też zadbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu.

     


    Skuteczne domowe sposoby na ból gardła


    Co jednak zrobić w przypadku bolącego gardła, gdy domowa apteczka świeci pustkami? Jak się okazuje mniej typowym, ale znanym od lat sposobem jest woda utleniona na gardło, którą wielu pacjentów chwali również w przypadku innych miejscowych infekcji np. jamy ustnej. Warto jednak wiedzieć, że płukanie gardła wodą utlenioną wymaga jej rozcieńczenia. Jak wykonać taką płukankę poprawnie? Na pół szklanki letniej i przegotowanej wody dodaje się łyżeczkę wody utlenionej, która jest wodnym 3% roztworem nadtlenku wodoru (nie mylić z perhydrolem, który ma stężenie 10-krotnie większe). Na tym jednak nie koniec - jak się okazuje w kuchni znajdziemy inne składniki, które mogą pomóc, a są to soda oczyszczona na gardło (inaczej wodorowęglan sodu) i sól kuchenna (chlorek sodu). Zatem jak wykonać powyższe roztwory do płukania gardła i co one właściwie dają? 

     

    • Woda z solą na gardło - szklanka ciepłej wody i połowa łyżeczki soli. Roztwór chlorku sodu pomoże odkazić śluzówkę, zmniejsza jej obrzęk  (wykorzystując zjawisko osmozy), pomoże również rozrzedzić i usunąć flegmę towarzyszącą chrypce. Płukanie gardła solą to jeden ze skutecznych domowych sposobów na złagodzenie bólu,
    • Wodny roztwór sody na gardło - szklanka ciepłej wody i łyżeczka sody. Roztwór taki zmniejszy stan zapalny.
    • Podsumowując - domowe sposoby na ból i zapalenie gardła obejmują:
    • płukanie gardła sodą rozpuszczoną w wodzie,
    • płukanie gardła rozcieńczoną wodą utlenioną
    • płukankę na bazie soli i wody.

     

    Warto pamiętać też o regularnym nawilżaniu błony śluzowej gardła, które jest kluczowe dla przywrócenia jej zdrowia. Przydatny może być nawilżacz powietrza. Część osób sięga po pastylki i twarde cukierki, których ssanie pobudza produkcję śliny i pomaga nawilżyć gardło. Innym sposobem są inhalacje z olejkami eterycznymi, takimi jak olejek miętowy czy eukaliptusowy. Niektórzy korzystają z ciepłych kompresów na szyję. Ważne jest też unikanie czynników drażniących, takich jak suche powietrze i dym papierosowy. W spożywanych pokarmach dobrze jest natomiast ograniczyć produkty kwaśne, ostre i bardzo gorące, które mogą nasilać podrażnienie śluzówki gardła.

     

    Jak jeszcze można zmniejszyć uczuciu bólu? Warto pamiętać jaki potencjał posiada niska temperatura - zmniejsza dolegliwości bólowe. W przypadku gardła część osób stosuje chłodne napoje jak np. sok owocowy, mleko, a w przypadku silnego obrzęku nawet lody czy kostki lodu. Należy pamiętać, że taki zabieg warto stosować z umiarem. Nadmierne schłodzenie gardła może skończyć się “kluchą w gardle”. Miejmy też na uwadze, że ból gardła utrzymujący się dłużej niż tydzień, wymaga konsultacji lekarskiej. Podobnie, jeśli pojawi się wysoka gorączka, duszności, bardzo silny ból uniemożliwiający jedzenie lub inne niepokojące objawy.

    Bibliografia

    1. Mehreen, A. et al. (2016) “Phytochemical, antimicrobial, and toxicological evaluation of traditional herbs used to treat sore throat,” BioMed Research International, 2016, pp. 1–9. Available at: 2. https://doi.org/10.1155/2016/8503426 
    3. Wijesundara, N.M. and Rupasinghe, H.P. (2019) “Herbal tea for the management of pharyngitis: Inhibition of streptococcus pyogenes growth and biofilm formation by herbal infusions,” Biomedicines, 7(3), p. 63. Available at: https://doi.org/10.3390/biomedicines7030063
    4. Rutter, P., Pluta, J. and Błaszczyna, N. (2018) Opieka Farmaceutyczna: Objawy, Rozpoznanie I Leczenie. Wrocław: Edra Urban & Partner. 
    5. Lennecke, K. et al. (2018) Opieka farmaceutyczna W Samoleczeniu Wybranych Chorób: Poradnik Dla Farmaceutów. Wrocław: MedPharm Polska.
    6. Viktor, A. et al. (2019) Otorynolaryngologia. Wrocław: Edra Urban & Partner. 

    Chociaż niniejszy serwis może zawierać informacje dotyczące kwestii medycznych, prawnych czy biznesowych informacje te nie mogą stanowić ani zastępować porady specjalisty. ADPHARMA SP. Z O.O. nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek konsekwencje związane bezpośrednio lub pośrednio z jakimikolwiek działaniami lub zaniechaniami podejmowanymi przez użytkownika w oparciu o informacje lub materiały zawarte w niniejszym serwisie. Chociaż ADPHARMA SP. Z O.O. podejmuje wszelkie uzasadnione środki, aby informacje na tej platformie były dokładne, kompletne i aktualne, nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody lub straty związane z niedokładnością, niekompletnością, nierzetelnością lub brakiem aktualności informacji. Niniejszy serwis zawiera również publikacje naukowe, opinie ekspertów oraz wytyczne organizacji branżowych i naukowych. Wszelkie takie informacje stanowią wyłącznie opinie osób lub podmiotów, które je wyraziły i nie należy ich interpretować jako poglądów lub zobowiązań ADPHARMA SP. Z O.O.

    Zobacz więcej artykułów

    • Ból gardła - przyczyny, objawy, leczenie
      ból gardła
      Grudzień 07, 2022
      Ból gardła - przyczyny, objawy, leczenie

      Ból gardła pojawia się o każdej porze roku, choć najczęściej występuje jesienią i zimą. Może mieć różne przyczyny, w związku z czym wymaga odmiennego leczenia. Jak odróżnić ból gardła wywołany infekcją wirusową od bakteryjnej? Co na ból gardła jest skuteczne?

      Dominika Pagacz - Tokarek magister farmacji Dominika Pagacz - Tokarek
    • zapalenie krtani
      zapalenie krtani
      Listopad 23, 2022
      Zapalenie krtani - objawy, leczenie. Zapalenie krtani u dziecka

      Ostre zapalenie krtani to choroba dotycząca głównie małych dzieci, a przewlekłe zapalenie krtani - osób dorosłych. Czy zapalenie krtani jest zaraźliwe? Co stosować na zapalenie krtani u dorosłych, a co u dzieci? Czy inhalacje przy tej chorobie są skuteczne?

      Dominika Pagacz - Tokarek magister farmacji Dominika Pagacz - Tokarek
    • Co na ból gardła przy karmieniu piersią? Zapalenie gardła w ciąży.
      ciąża
      Marzec 15, 2023
      Co na ból gardła przy karmieniu piersią? Zapalenie gardła w ciąży.

      Ból gardła pojawia się u wielu kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Jak bezpiecznie leczyć ból gardła i chrypkę w ciąży? Co na ból gardła podczas karmienia piersią można stosować?

      Dominika Pagacz - Tokarek magister farmacji Dominika Pagacz - Tokarek
    • Sposoby na chrypkę - jak łagodzić dolegliwości u dzieci i dorosłych?
      chrypka
      Marzec 15, 2023
      Sposoby na chrypkę - jak łagodzić dolegliwości u dzieci i dorosłych?

      Chrypka często towarzyszy innym objawom infekcji górnych dróg oddechowych. Pojawia się również u osób przeciążających głos. Co stosować na chrypkę u dziecka, a co na chrypkę u osoby dorosłej? Jakie domowe sposoby na chrypkę przyniosą szybką ulgę i nawilżą gardło?

      Dominika Pagacz - Tokarek magister farmacji Dominika Pagacz - Tokarek
    • Zapalenie gardła a angina - różnice, leczenie
      angina
      Kwiecień 20, 2023
      Zapalenie gardła a angina - różnice, leczenie

      Ostry ból gardła, szkliste migdałki i nalot na podniebieniu - czy to już angina? Jak odróżnić ją od wirusowego zapalenia gardła? Czy angina jest zaraźliwa? Ile trwa i jak ją leczyć?

      Dominika Pagacz - Tokarek magister farmacji Dominika Pagacz - Tokarek