Użądlenie osy i pszczoły - co zrobić?

Różnice w użądleniu osy a pszczoły

Osy i pszczoły należą do owadów błonkoskrzydłych. Niekiedy ciężko je od siebie odróżnić, ponieważ mają mocno zbliżony wygląd zewnętrzny. Pomocne w ich różnicowaniu jest kilka szczegółów anatomicznych. Osy są dłuższe, bardziej smukłe i mają węższe skrzydła. Budowa pszczoły jest bardziej krępa, a jej tułów pokrywa owłosienie. Owad ten ma też szersze skrzydła.

Wiele osób zastanawia się czy osa zostawia żądło po użądleniu? Aby poznać odpowiedź na to pytanie warto poznać różnice w budowie żądła osy i pszczoły. Żądło tej drugiej pokryte jest haczykami, więc gdy zostaje ono wbite w ciało ofiary już tam zostaje, uwalniając stopniowo jad do tkanki. Pszczoła odlatując rozrywa swój odwłok i wkrótce umiera. Żądło osy natomiast jest gładkie. Może ona kłuć nim wiele razy, aż opróżni się zapas jadu w woreczku jadowym owada.

Należy pamiętać, że żądło zarówno pszczoły jak i osy to ich forma obrony przed innymi owadami, ale także przed zwierzętami i ludźmi. Atakują one nie bez powodu - w momencie zagrożenia lub rozdrażnienia. Dlatego nie zawsze można zostać zaatakowanym przez te owady z powodu wtargnięcia na ich teren, niekiedy przyczyną użądlenia może być zwabienie owada intensywnym lub słodkim zapachem. Mają one bardzo czuły węch.

Szczególnie niebezpieczne jest użądlenie w obrębie twarzy, szyi oraz użądlenie osoby uczulonej na jad owada. W takiej sytuacji dochodzi do zagrożenia zdrowia osoby użądlonej, a czasami nawet jej życia. Warto znać zasady unikania użądlenia, a także pierwszą pomoc w razie wystąpienia reakcji anafilaktycznej.

Objawy użądlenia pszczoły i osy

Czy są różnice w toksyczności jadu os i pszczół? Ukąszenie pszczoły daje nieco inne objawy niż użądlenie osy. Ma to związek z innym składem jadu jakim dysponują te owady oraz sposobem jego przekazywania ofierze. Osa kłując kilkakrotnie w ciągu swojego życia za każdym razem wypuszcza niewielką ilość jadu. Pszczoła gryzie raz w życiu i cały jad zgromadzony w jej woreczku jadowym zostaje w ciele ofiary wraz z żądłem, stopniowo uwalniając toksyny do krwi. Dlatego im szybciej zostanie usunięte żądło po ugryzieniu pszczoły tym odczyn alergiczny będzie mniejszy. W jadzie pszczół znajduje się przede wszystkim melityna, która odpowiada za silne podrażnienie tkanek, a w jadzie os znajduje się m.in. antygen 5, histamina, fosfolipaza A i hialuronidaza.

Symptomy związane z ugryzieniem osy i pszczoły są nieco inne. Warto wiedzieć jakie cechy charakterystyczne towarzyszą jednemu i drugiemu. Jest to bardzo ważne w kontekście udzielania pierwszej pomocy, szczególnie w przypadku osób uczulonych na jad owadów.

Użądlenie pszczoły – objawy charakterystyczne:

• żądło tkwiące w skórze,
• zaczerwienienie,
• świąd,
• niewielki obrzęk,
• ból.

Natężenie objawów jest znacznie mniejsze niż w przypadku użądlenia osy. Widoczne żądło to podstawowy czynnik pozwalający określić, który z owadów przyczynił się do ukąszenia.

Użądlenie osy – objawy charakterystyczne:

• silny, a nawet palący ból,
• miejscowy odczyn zapalny - zaczerwienienie, wzrost temperatury, obrzęk,
• brak widocznego żądła w miejscu ukłucia.

Jeśli ukąszenie przez osę umiejscowione jest na kończynach czy tułowiu nie jest to niebezpieczne. Sytuacja ma się znacznie gorzej, gdy owad użądli język lub okolice gardła. Wówczas powstały obrzęk może powodować problemy z oddychaniem nawet u osób nie uczulonych na jad osy. Co w konsekwencji braku udzielenia pierwszej pomocy może skutkować nawet śmiercią ofiary.

Użądlenie osy jest bardzo nieprzyjemne, a odczyn z nim związany, w zależności od umiejscowienia, może utrudniać poruszanie kończynami i normalne funkcjonowanie. Wiele osób zastanawia się - użądlenie osy - jak długo boli? Niestety nie ma tutaj jednoznaczniej odpowiedzi. Objawy utrzymujące się po ukąszeniu przez osę są bardzo indywidualną reakcją, podobnie jak ich ustępowanie. Warto jednak jak najszybciej podjąć kroki, które pozwolą je łagodzić.

Użądlenie osy i pszczoły - co zrobić?

Jakie zabiegi po użądleniu zmniejszą nieprzyjemny świąd i obrzęk? Użądlenia osy i pszczoły nie wolno drapać. Jak w przypadku każdego ukąszenia przez owady warto od razu schładzać bolesne i swędzące miejsce. Zimny okład da uczucie miejscowego znieczulenia, a co więcej pozwoli skurczyć naczynia krwionośne i zahamuje rozprzestrzenianie się jadu w organizmie. W przypadku użądlenia osy sprawdzi się również kwaśna woda, która pozwoli zmniejszyć obrzęk. Co na ugryzienie osy można jeszcze zastosować? Miejscowo sprawdzi się żel antyhistaminowy lub krem z hydrokortyzonem, które skutecznie będą niwelowały świąd i zaczerwienie. Gdy odczyn jest większy można zastosować również doustny lek przeciwalergiczny. Co do wyboru preparatu oraz doboru dawki warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Tak powinna wyglądać pierwsza pomoc gdy nastąpiło ukąszenie osy. A co robić w przypadku ugryzienia przez pszczołę? Tutaj procedura jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ w pierwszej kolejności w sytuacji użądlenia pszczoły należy usunąć pozostawione w skórze żądło. Trzeba to zrobić bardzo ostrożnie, aby cała zawartość woreczka jadowego nie dostała się do tkanki. Dlatego najpierw za pomocą sterylnej igły żądło należy podważyć, a następnie powoli je wysunąć używając paznokcia. Miejsce po użądleniu trzeba przemyć, sięgając po uniwersalny preparat do dezynfekcji, np. Octenisept. Co na ukąszenia pszczoły można jeszcze zastosować? Sprawdzi się okład z sody oczyszczonej i wody, który to pomoże zneutralizować toksyny z jadu pszczoły. Miejscowo można również zastosować preparaty redukujące ból i świąd, jak w przypadku użądlenia osy.

Jak zmniejszyć świąd i opuchliznę w miejscu użądlenia pszczoły? Aby zmniejszyć objawy użądlenia pszczoły warto sięgnąć po któryś ze sprawdzonych sposobów:

• chłodny okład z ręcznika lub żelowego kompresu - chłód łagodzi dokuczliwe swędzenie, a także ogranicza obrzęk,
• lek przeciwhistaminowy do smarowania.

Część pacjentów sięga też po domowe sposoby na pierwsze objawy po użądleniu i korzysta np. z żelu aloesowego lub przygotowuje okład z sody oczyszczonej.

Użądlenie osy i pszczoły a reakcja alergiczna

Za powstanie odczynu alergicznego po ukąszeniu pszczoły czy osy odpowiadają proteiny zawarte w ich jadzie. Może mieć on charakter miejscowy i objawiać się zaczerwieniem, obrzękiem i świądem w miejscu ukłucia, ale u osób wrażliwych na składniki jadu owadów błonkoskrzydłych zdarza się także ogólnoustrojowa reakcja alergiczna po ukąszeniu. W skrajnych przypadkach dość może nawet do wstrząsu anafilaktycznego. Odczyny alergiczne znacznie częściej obserwuje się po ukąszeniu osy.

Ugryzienie pszczoły obarczona jest takim ryzykiem jedynie w przypadku kilkunastu procent osób uczulonych.

Jakie objawy ogólnoustrojowe może wywołać ukąszenie pszczoły u dziecka lub dorosłego?

• wysypka (często poza miejscem ukąszeniu),
• silny obrzęk,
• skurcze mięśni,
• trudności z oddychaniem,
• wymioty, nudności, bóle brzucha,
• utrata sił.

W obu przypadkach dojść może do wstrząsu anafilaktycznego, czyli szybko postępującej reakcji nadwrażliwości na jad owadów, ale też inne czynniki. Dochodzi wówczas do zagrażającego życiu spadku ciśnienia. Ratunek stanowi jak najszybsze podanie choremu adrenaliny i wezwanie pogotowia. Dlatego też osoby uczulone na jad owadów nie powinny rozstawać się z ampułko-strzykawką adrenaliny.

W przypadku dzieci reakcja alergiczna często nie występuje przy pierwszym ugryzieniu przez owada, ale przy kolejnym. Wtedy jest ona znacznie silniejsza i wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.

Użądlenie pszczoły i osy - kiedy do lekarza?

W przypadku niewielkich miejscowych odczynów nie ma potrzeby by lekarz obejrzał użądlenie osy. Opuchlizna zwykle schodzi po kilkunastu godzinach, inne objawy również stosunkowo szybko ustępują.

Sytuacja wygląda nieco inaczej w przypadku użądlenia w jamie ustnej, w obrębie szyi lub gdy owad został połknięty. Jest to sytuacja stanowiąca zagrożenie życia. Podobnie, jeśli pszczoła użądli osobę uczuloną na jej jad, u której doszło do ogólnoustrojowej reakcji alergicznej, tj. pojawienia się wysypki, pogorszenia samopoczucia, zawrotów głowy, itd. Jest to sygnał, że reakcja alergiczna na jad owada rozwija się i oprócz dalszej diagnostyki konieczne jest wyposażenie pacjenta w leki ratujące życie, w tym w adrenalinę na wypadek kolejnego epizodu ugryzienia.

Użądlenie zawsze warto skonsultować również w przypadku małych dzieci. Świąd powstały w miejscu ukąszenia może powodować, że maluch będzie rozdrapywał zmianę, a to może skutkować jej zakażeniem i utrudnionym gojeniem. Dlatego lekarz pomoże dobrać leczenie, które będzie ograniczało tego typu powikłania.

Jak uniknąć użądlenia pszczoły i osy?

Czy można uniknąć użądlenia pszczoły? Osa, pszczoła to owady bardzo aktywne latem. Niekiedy nie sposób uniknąć ukąszenia przez nie szczególnie w przypadku małych dzieci biegających po łące. Warto jednak unikać pewnych ryzykownych zachowań i zmniejszyć ryzyko użądlenia, co ma szczególne znaczenia w przypadku uczulonych na składniki ich jadu:

• lepiej nie chodzić boso po trawie czy piasku, mogą tam znajdować się gniazda owadów,
• spożywając posiłek na świeżym powietrzu warto zwracać uwagę czy na jedzeniu lub brzegu szklanki nie siedzi pszczoła lub osa,
• gdy w pobliżu lata osa lub pszczoła należy spokojnie się oddalić, a nie nerwowo odganiać owada rękoma,
• wybierając się na łąkę lepiej zrezygnować z perfum o intensywnym zapachu,
• należy pamiętać, że ciemna i kolorowa odzież może przyciągać owady żądlące.

Użądlenie osy lub pszczoły może być bardzo nieprzyjemnym doświadczeniem. Zdecydowanie lepiej unikać niepożądanej sytuacji. Niemniej jednak gdy dojdzie do użądlenia należy szybko udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy, której podstawą jest schładzanie bolesnego miejsca i usunięcie żądła w przypadku ukąszenia pszczoły.

FAQ - najczęstsze pytania od pacjentów: Ukąszenie pszczoły - jak postępować po użądleniu, pierwsza pomoc u osoby uczulonej, domowe sposoby, usunięcie żądła pszczoły

Jak wygląda pierwsza pomoc przy użądleniu pszczoły u osoby, która jest uczulona na jad pszczeli?

W przypadku osoby uczulonej użądlenie pszczoły wymaga szczególnej uważności. Podstawowe czynności, które należy wykonać to:

1. Usunięcie żądła pszczoły- należy delikatnie podważyć żądło np. przy pomocy paznokcia. Niewskazane jest używanie pęsety, ponieważ można nieumyślnie ścisnąć zbiorniczek jadu pszczelego, którego zawartość dostanie się pod skórę,
2. Zażycie leków zaleconych przez lekarza - lekarz zazwyczaj dokładnie tłumaczy pacjentowi z rozpoznaną alergią na jad pszczoły zasady postepowania po użądleniu. Często rekomendowane są wówczas leki antyhistaminowe i sterydy doustne.
3. Obserwacja po użądleniu - konieczne jest uważne obserwowanie stanu osoby użądlonej z wyczuleniem na objawy wstrząsu anafilaktycznego:

• jeśli reakcja anafilaktyczna nie występuje, a miejsce użądlenia pszczoły jest jedynie zaczerwienione, swędzące i opuchnięte, najpewniej wystarczą przyjęte leki,
• jeśli wystąpiły objawy wstrząsu należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. Jeśli osoba uczulona ma przy sobie adrenalinę, trzeba ją wstrzyknąć w udo.

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego po użądleniu przez osę?

Użądlenie pszczoły zwykle nie wywołuje wstrząsu anafilaktycznego, ale jeśli już on wystąpi mogą pojawić się bardzo różnorodne objawy. Wstrząs zagraża życiu użądlonej osoby, dlatego warto znać jego objawy, aby w razie ich wystąpienia móc rozpoznać ten stan. Objawy wstrząsu anafilaktycznego to:

• silne osłabienie, utrata siły,
• nudności, wymioty,
• ból brzucha,
• zawroty głowy,
• utrata przytomności lub stan bliski omdleniu,
• duszności,
• obrzęk w obrębie twarzy, języka lub innych części ciała,
• silny świąd skóry,
• bladość skóry, jej wzmożona potliwość.

Przy zauważeniu pierwszych objawów wstrząsu pacjent powinien jak najszybciej dostać adrenalinę.

Wiem co robić po użądleniu trzmiela. A czego nie powinno się robić po ugryzieniu?

Niezależnie od tego, czy doszło do użądlenia trzmiela, pszczoły, osy czy użądlenia szerszenia, jest kilka czynności, których nie powinno się robić:

• nie wyciągać palcami lub pęsetą żądła w przypadku ataku pszczoły - w skórze użądlonej osoby znajduje się żądło, które należy wyjąć tak, aby nie wycisnąć do niej obecnego w woreczku jadu. Robiąc to palcami lub pęsetą, ryzyko wprowadzenia jadu pod skórę jest bardzo duże,
• nie wyciskać jadu owada ze skóry,
• nie pocierać miejsca użądlenia pszczoły lub innego owada,
• nie wcierać w skórę sproszkowanej aspiryny - można się jeszcze spotkać ze starą metodą rozgniatania i wcierania w skórę aspiryny, która nie ma jednak żadnej wartości dodatniej, a może podrażnić i uszkodzić skórę.