Hemoroidy w ciąży i po ciąży – jak zwalczyć dokuczliwy problem?

Skąd się biorą hemoroidy w ciąży - przyczyny żylaków odbytu

Hemoroidy w ciąży to dość częsty problem, dotykający 25-35% kobiet ciężarnych. Inne określenia to powiększone guzki krwawnicze, żylaki odbytu i choroba hemoroidalna. Schorzenie to rozwija się, gdy dochodzi do przekrwienia i nadmiernego powiększenia naczyń żylnych w obrębie guzków krwawniczych. Skąd się biorą hemoroidy w ciąży? Do rozwoju żylaków odbytu w ciąży może dojść pod wpływem kilku czynników:

• ucisk macicy na naczynia krwionośne w obrębie jamy brzusznej i odbytnicę – jest to główna przyczyna choroby hemoroidalnej w ciąży. Ucisk macicy stopniowo rośnie wraz z rozwojem ciąży, w związku z czym, żylaki odbytu w ciąży pojawiają się głównie w II i III trymestrze,
• zaparcia – problemy z wypróżnianiem w ciąży to kolejny problem dotyczący wielu przyszłych mam. Przewlekłe zaparcia zwiększają ryzyko rozwoju choroby hemoroidalnej w ciąży, a hemoroidy mogą nasilać zaparcia,
• zmiany hormonalne – progesteron rozluźnia mięśnie gładkie ścian naczyń krwionośnych i zmniejsza napięcie mięśni jelit (sprzyja to rozwojowi zaparć).

Za czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się hemoroidów w ciąży, uznawane są również zaparcia i choroby odbytu, z którymi kobieta zmagała się jeszcze przed zajściem w ciążę.

Żylaki odbytu w ciąży u większości kobiet zanikają samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy po porodzie. Zmniejsza się bowiem ucisk wywierany na krążenie żylne i spada poziom progesteronu, które to czynniki sprzyjały występowaniu choroby hemoroidalnej w ciąży.

Hemoroidy w ciąży dotyczą ok. 25-35% kobiet i pojawiają się głównie w II i III trymestrze ciąży. Jest to związane z uciskiem powiększającej się macicy na naczynia krwionośne w jamie brzusznej. Dochodzi wówczas do zwolnienia przepływu żylnego. Rozwojowi hemoroidów w ciąży sprzyja też niska aktywność fizyczna i przewlekłe zaparcia.

Hemoroidy w ciąży – objawy

Hemoroidy w ciąży – objawy które mogą wystąpić to:

• pieczenie, swędzenie, silny ból odbytu w ciąży,
• narastanie bólu w okolicy odbytu podczas oddawania stolca,
• uczucie niepełnego wypróżnienia,
• wypływ śluzu po wypróżnieniu,
• krwawienie z odbytu – świeża, jasnoczerwona krew widoczna na powierzchni stolca lub na muszli toaletowej.

Jak wyglądają hemoroidy? Hemoroidy mogą znajdować się wewnątrz kanału odbytu (mówimy wtedy o hemoroidach wewnętrznych) lub wydostawać się poza kanał odbytu (hemoroidy zewnętrzne). Hemoroidy w ciąży na zewnątrz widoczne są jako sine poduszeczki. O chorobie hemoroidalnej i jej podziale na stopnie można przeczytać w artykule: Co to są hemoroidy? – objawy, rodzaje, diagnostyka i czynniki ryzyka.

Domowe sposoby na hemoroidy w ciąży – jak leczyć?

Jak pozbyć się hemoroidów w ciąży? U zdecydowanej większości kobiet zalecane są domowe sposoby na hemoroidy w ciąży i ewentualnie odpowiednie leki uśmierzające dokuczliwe obawy, w tym przede wszystkim dolegliwości bólowe. Zazwyczaj, nawet przy bardziej zaawansowanej postaci choroby, decyzja o leczeniu operacyjnym jest odwlekana z uwagi na fakt, że po porodzie, powiększone guzki krwawnicze całkowicie lub choć częściowo ustępują. W ciężkich przypadkach, np. w celu zapobiegania groźnym powikłaniom hemoroidów, lekarz może zadecydować o konieczności przeprowadzenia operacji jeszcze w trakcie ciąży.

Domowe sposoby na hemoroidy w ciąży to przede wszystkim zapobieganie i leczenie zaparć, które zwiększają ryzyko pojawienia się choroby hemoroidalnej u kobiety ciężarnej. Zaleca się pić odpowiednią ilość płynów (min. 2,5 na dobę), wprowadzić do diety produkty bogate w błonnik oraz zadbać o regularną aktywność fizyczną. Ważne jest też nieodwlekanie wizyty w toalecie gdy pojawia się uczucie parcia oraz unikanie silnego parcia na stolec podczas wypróżniania. Do pielęgnacji okolic odbytu można wykorzystać specjalną piankę ginekologiczną Ginexid lub inny, delikatny preparat myjący. Do podcierania zalecany jest bezzapachowy, miękki papier, który nie podrażnia wrażliwej okolicy odbytu.

Pomocne w łagodzeniu dolegliwości związanych z krwawiącymi hemoroidami mogą być też regularne nasiadówki z kory dębu w ciąży. Do tego celu należy 5 g surowca (około 2 łyżek stołowych) zalać 1 litrem zimnej wody i gotować przez 5 minut. Po tym czasie, roztwór należy odstawić na kwadrans, a następnie przecedzić. Przeprowadzenie nasiadówki z kory dębu w ciąży może być dość problematyczne w ostatnim trymestrze. Wówczas, zamiast nasiadówek można zastosować okłady, wykorzystując w ten sam sposób przygotowany odwar. Na hemoroidy w ciąży można stosować też inne zioła, np. rumianek czy oczar wirginijski. Zioła wykorzystywane do nasiadówek mają działanie przeciwzapalne i ściągające.

Hemoroidy w ciąży – leczenie domowe nie zawsze przynosi zadowalające efekty. W takiej sytuacji, lekarz może zalecić maść lub czopki na hemoroidy w ciąży, które złagodzą nieprzyjemne objawy i poprawią komfort kobiety. Czym leczyć hemoroidy w ciąży? Przeciwzapalny, przeciwbólowy i ograniczający świąd lek na hemoroidy, który może być stosowany od 4. miesiąca ciąży to Procto-Glyvenol. Dostępne są też inne czopki i maści na hemoroidy, jednak w ciąży o stosowaniu leków powinien zadecydować lekarz, po rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.

Przy hemoroidach w ciąży wykorzystuje się przede wszystkim leczenie zachowawcze, którego celem jest zmniejszenie bólu i dyskomfortu pacjentki. Jeśli nie przynosi ono pożądanych efektów, lekarz może zalecić interwencję chirurgiczną, która jednak jest rzadko rekomendowana w okresie ciąży.

Problem z wypróżnianiem w czasie ciąży

Problem z wypróżnianiem w ciąży to częsta przypadłość, dotycząca co 3-4. kobiety ciężarnej. Wynika ze zmian hormonalnych, wolniejszej perystaltyki jelit oraz stylu życia. Częstość występowania zaparć jest większa również u tych kobiet, które suplementują w ciąży żelazo. Pojawiające się problemy z wypróżnianiem w ciąży można łagodzić wprowadzając w pierwszej kolejności odpowiednie zmiany w trybie życia. Regularne spacery i umiarkowane ćwiczenia wspierają prawidłowe funkcjonowanie jelit. Istotne jest też picie odpowiedniej ilości płynów oraz uzupełnienie diety o błonnik. Decydując się na zakup środków pęczniejących, takich jak len mielony czy nasiona babki jajowatej (zawarte np. w proszku Colon C) należy koniecznie pamiętać o przyjmowaniu dodatkowej porcji płynu na każdą porcję błonnika.

Na problemy z wypróżnieniem w ciąży można zastosować też makrogole i laktulozę. Rozluźniają one masę kałową, ułatwiając wypróżnienie. Makrogole zawarte w takich preparatach na zaparcia jak DulcoSoft czy Xenna Balance, najczęściej są lepiej tolerowane przez pacjentów niż laktuloza i przynoszą szybszy efekt. Jeśli te środki nie dają wystarczającego rezultatu, lekarz może zalecić inny lek, który ułatwi szybkie pozbycie się nagromadzonych w jelicie mas kałowych.

Hemoroidy po porodzie

Hemoroidy po porodzie dają o sobie znać najczęściej 1-2 doby po urodzeniu dziecka. Na pojawienie się żylaków odbytu po porodzie wpływają takie czynniki jak:

• problemy z wypróżnianiem w ciąży,
• choroby odbytu w przeszłości,
• długi okres ciąży (>40 tygodni),
• poród naturalny (pochwowy),
• przedłużający się poród (szczególnie jego 2. faza, podczas której pojawiają się regularne skurcze parte),
• poród kleszczowy (obecnie rzadko jest przeprowadzany w Polsce),
• masa ciała dziecka przekraczająca 3800 g.

Kobieta może odczuwać ból odbytu po porodzie, swędzenie, pieczenie, dyskomfort i inne, wymienione wcześniej objawy choroby hemoroidalnej. Preferowane jest leczenie nieinwazyjne – domowe sposoby na hemoroidy oraz leki. W przypadku kobiet karmiących piersią, przed zastosowaniem czopków lub maści na hemoroidy należy skonsultować się z lekarzem. Wspomniany już Procto-Glyvenol może być stosowany w okresie laktacji. Decyzja o leczeniu operacyjnym hemoroidów po porodzie jest najczęściej przekładana do momentu zakończenia karmienia piersią.

Żylaki odbytu w ciąży najczęściej nie są groźne. Mogą jednak być przyczyną silnego dyskomfortu u kobiety. Wymagają obserwacji i wprowadzenia odpowiedniego leczenia (w większości przypadków – leczenia nieinwazyjnego). Silny, nagły, rwący ból w okolicy odbytu może świadczyć o powikłaniach zakrzepowych, które u kobiet ciężarnych często wymagają leczenia zabiegowego. Nieprzyjemne dolegliwości pojawiające się w związku z występowaniem żylaków odbytu zawsze warto zgłaszać lekarzowi prowadzącemu ciążę. Sprawdzi on, czy przyczyną objawów rzeczywiście są hemoroidy czy może inna choroba odbytu, a także doradzi najlepszy dla danej pacjentki sposób leczenia i będzie kontrolował przebieg choroby.