Grypa i przeziębienie u dziecka - przyczyny, objawy, leczenie

Grypa i przeziębienie u dziecka – przyczyny

Za pojawienie się objawów przeziębienia odpowiada niemal 200 różnych wirusów. 50% przeziębień u dzieci wywołanych jest przez rinowirusy. Inne najczęstsze przyczyny tego typu infekcji to adenowirusy, wirusy paragrypy i koronawirusy. Natomiast grypa u dzieci, podobnie jak u dorosłych wywołana jest przez wirus  grypy typu A, B lub C.

Najwyższą zapadalność na infekcje wirusowe obserwuje się w okresie jesienno – zimowym. Ma to związek z kilkoma czynnikami. Mianowicie:

• dietą ubogą w witaminy i minerały (ze względu na ograniczony dostęp rzadziej sięga się po świeże owoce i warzywa),
• zmęczeniem i niewystarczającą ilością snu (wczesne wstawanie do przedszkola i szkoły, a także dzień wypełniony obowiązkami sprzyjają osłabieniu odporności),
• przebywaniem w większych skupiskach, w niewywietrzonych pomieszczeniach (wietrzeniu pomieszczeń nie sprzyja temperatura na zewnątrz oraz w wielu miastach zanieczyszczenie powietrza),
• wysokim zapyleniem powietrza, smogiem (pyły zawieszone w powietrzy powodują uszkodzenie nabłonka dróg oddechowych, co sprzyja jego penetracji przez patogeny chorobotwórcze),
• obniżoną odpornością (na co wpływ ma m.in. więcej stresu związanego ze szkołą, przedszkolem, codziennymi obowiązkami i pośpiechem, mniej aktywności na świeżym powietrzu, uboższa dieta, ograniczona synteza witaminy D wewnątrz organizmu).

Warto pamiętać również, że układ immunologiczny dzieci jest niedojrzały i kształtuje się wraz z wiekiem. Dlatego też przebieg przeziębienia u noworodka jest zazwyczaj poważniejszy niż u starszego dziecka. Jego układ odpornościowy gorzej będzie radził sobie z patogenami. Poza tym niedojrzałość systemu odpornościowego u dzieci sprzyja znacznie częstszym chorobom (niestety normą jest, że dziecko choruje kilkanaście razy w roku), których przebieg jest dłuższy niż w przypadku osób dorosłych. Ile dni trwa przeziębienie u dziecka? Dolegliwości związane z infekcją mogą utrzymywać się nawet 2 tygodnie. Co więcej po ustaniu objawów przeziębienia dziecko może nadal zarażać inne osoby z otoczenia nawet przez kolejnych kilkanaście dni. 

Te wszystkie czynniki sprzyjają częstym infekcjom w żłobkach, przedszkolach i szkołach. Nie mniej jednak pierwsze objawy infekcji o podłożu wirusowym, w tym głównie grypy, rozwijają się bardzo gwałtownie. Może okazać się, że przyprowadzone do placówki rano pozornie zdrowe dziecko popołudniu będzie zmagało się już z objawami infekcji, a niemal każda osoba z grupy będzie miała kontakt z chorobotwórczym wirusem. Czy zachorują wszyscy? Na szczęście nie! Dzieci z silniejszym układem immunologicznym, które już miały kontakt z podobnym typem wirusa powinny ustrzec się przed chorobą lub będzie przebiegać ona u nich w sposób łagodniejszy. 

Objawy grypy i przeziębienia u dzieci

Kiedy dochodzi do zakażenia czyli ulokowania wirusa w nabłonku dróg oddechowych i jego namnażania się, zostaje aktywowany układ odpornościowy. Komórki układu immunologicznego, mające na celu walczyć z patogenem, wędrują do miejsca zakażenia, co skutkuje pojawieniem się objawów typowych dla tej choroby. Po czym poznać, że dziecko jest przeziębione? Najczęstsze objawy infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych u dziecka to:

• ból gardła, chrypka,
• nieżyt nosa - początkowo występuje wyciek z nosa oraz kichanie. Wydzielina ulega stopniowemu zagęszczeniu. Zatkany nos zaburza spokojny sen,
• gorączka lub stan podgorączkowy,
• kaszel – początkowo jest suchy i ma związek z podrażnieniem tylnej ściany gardła przez ściekającą wydzielinę; po kilku dniach zmienia się na kaszel mokry (produktywny),
• brak apetytu,
• spadek energii, ogólne osłabienie, ospałość,
• ból głowy,
• bóle mięśniowe. 

Na podstawie większego uwidocznienia się pewnych symptomów choroby, tempa ich narastania oraz stopnia nasilenia objawów specjaliści różnicują grypę i przeziębienie. Wszystko po to, aby właściwie rozpoznać typ infekcji i wprowadzić właściwą terapię, a także monitorować możliwe powikłania.

Jak odróżnić przeziębienie u dziecka od grypy?

Grypa jest chorobą zakaźną, a przypadki rozpoznania choroby muszą być zgłaszane do inspektoratu sanitarnego. Jak wygląda początek grypy? Objawy grypy u dzieci postępują bardzo szybko, a pierwszym z nich jest zwykle wysoka gorączka na poziomie 39 - 40°C. Charakterystyczne w przypadku grypy są również ból mięśni, dreszcze, ból głowy, suchy kaszel oraz brak kataru. Przebieg grypy jest gwałtowny, a sama choroba potrafi zwalić z nóg. Dziecko chorujące na grypę staje się apatyczne i nie ma apetytu.

Jakie są pierwsze oznaki przeziębienia u dziecka? Przeziębienie to infekcja o znacznie łagodniejszym przebiegu. Zazwyczaj towarzyszy mu jedynie stan podgorączkowy, nie zaś wysoka gorączka. Charakterystyczne są również ból gardła i chrypka oraz wodnisty katar i kichanie w pierwszych dniach choroby. Kaszel jeśli występuje to początkowo jest suchy i zwykle szybko zmienia się na mokry.

Symptomy przeziębienia osiągają swój szczyt w 3. dobie trwania infekcji. Jeśli odporność dziecka jest na właściwym poziomie po tygodniu nie ma śladu po przeziębieniu. Niemniej jednak wirusy torują drogę do nadkażeń bakteryjnych. Kiedy tak się stanie, maluch wymaga dłuższego leczenia i zwykle miejscowej lub doustnej antybiotykoterapii

Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci

Jak leczy się grypę i przeziębienie u dzieci? Przy obu tych chorobach podstawą jest leczenie objawowe. Polega ono na łagodzeniu objawów pojawiających się u konkretnego pacjenta. Co jest najlepsze dla dzieci na przeziębienie?

Leki przeciwgorączkowe (należy pamiętać, aby podawać je dopiero gry temperatura ciała dziecka przekroczy 38,5°C, nie wcześniej, ponieważ podwyższona temperatura ciała to znak, że komórki układu odpornościowego walczą z patogenami; wyjątek stanowią sytuacje gdy dziecko źle znosi podwyższoną temperaturę ciała) – dedykowane dla najmłodszych to paracetamol i ibuprofen podawane w dawkach adekwatnych do masy ciała dziecka zgodnie z informacją umieszczoną na opakowaniu leku lub zaleceniami lekarza. Leki te wykazują też działanie przeciwbólowe.

Leki na katar o działaniu miejscowym- spray do nosa z oksymetazoliną lub xylometazoliną dedykowany dla dzieci, który odblokuje nos i zahamuje cieknący katar. Warto sięgnąć również po wodę morską do nosa izotoniczną, w celu oczyszczenia śluzówki i jej nawilżenia lub hipertoniczną, aby ułatwić odblokowanie nosa i przywrócić swobodne oddychanie. Doustnie u starszych dzieci stosuje się fenylefrynę (saszetki na przeziębienie dla dzieci) lub pseudoefedrynę (w postaci syropu od 7. roku życia) w celu oczyszczenia nosa i zatok z zalegającej wydzieliny.

Leki na kaszel- jeśli jest on suchy i męczący sprawdzą się leki przeciwkaszlowe zawierające butamirat lub lewodropropizynę. W przypadku pojawienia się mokrego kaszlu stosuje się syropy wykrztuśne zawierające ambrosol, bromheksynę lub leki mukolityczne z acetylocysteiną, carbocysteiną bądź erdosteiną u starszych dzieci i młodzieży. U dzieci sprawdzą się również syropy o działaniu powlekającym i łagodzącym na gardło i drogi oddechowe na bazie prawoślazu oraz porostu islandzkiego. 
Leki na gardło – zarówno łagodzące preparaty ziołowe na bazie prawoślazu, tymianku i porostu w postaci tabletek do ssania, lizaków na gardło lub syropów jak i leki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym oraz przeciwdrobnoustrojowym zawierające benzydaminę w formie spray'u. Przeziębiony niemowlak z bólem gardła może stosować również spray'e do gardła z jonami srebra, które działają przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. 
Ważne, aby wdrożyć odpowiednie postępowanie od razu gdy pojawią się pierwsze niepokojące objawy przeziębienia u dziecka. Co najszybciej pomaga na przeziębienie? Warto na początku wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych wykonać dziecku nebulizację. Zabieg z wykorzystaniem soli fizjologicznej pozwoli nawilżyć i oczyścić drogi oddechowe. Znacznie poprawi ich funkcjonalność i załagodzi objawy przeziębienia jak katar, kaszel i ból gardła. Nebulizację warto wykonywać w zasadzie na każdym etapie infekcji. Wtedy wykorzystujemy jedynie inne leki lub ampułki do nebulizacji. Mogą one zawierać m.in. inne stężenia soli, dodatek kwasu hialuronowego lub ektoinę. 

Co dodatkowo dać dzieciom na przeziębienie? Wielu pediatrów, w celu wzmocnienia odporności organizmu dziecka, wdraża również preparaty wspierające ich układ immunologiczny. Są to zwykle witamina C, laktoferyna, ziołowe ekstrakty z jeżówki, bzu czarnego, pelargonii oraz leki immunomodulujące do których należy pranobeks inozyny. Należy pamiętać, że dzieci od urodzenia powinny otrzymywać codziennie witaminę D (w dawce adekwatnej do masy ciała oraz wieku dziecka). Składnik ten jest bardzo ważny dla wsparcia odporności.

Leczenie grypy polega głównie na łagodzeniu dolegliwości związanych z infekcją. W niektórych przypadkach (np. grypy o cięższym przebiegu) lekarz może zalecić leki przeciwwirusowe. Powinny być on wdrożone do terapii w początkowej fazie choroby. 

Przeziębienie i grypa u dzieci – profilaktyka

Skoro wiemy już, co na przeziębienie dla dzieci można zastosować przy pierwszych objawach infekcji oraz w trakcie jej trwania, zastanówmy się nad profilaktyką. Aby uchronić się przed wirusami przede wszystkim należy wspierać układ immunologiczny. Składa się na to kilka czynników m.in. codzienny styl życia, tj. zbilansowana i różnorodna dieta, odpowiednia ilość snu, regularna aktywność fizyczna, możliwie najczęstsze przebywanie na świeżym powietrzu. Korzystnie działają również leki i suplementy diety uzupełniające codzienne menu w składniki wspomagające układ odpornościowy dziecka. 

Apteczne półki uginają się od preparatów na odporność dla starszych i młodszych dzieci. Nie ma oczywiście środka uniwersalnego. Ważne, aby dziecko przyjmowało go regularnie. Najpopularniejsze wśród preparatów na odporność dla najmłodszych są tran w formie płynnej, olej z wątroby rekina,  rybki bogate w kwasy omega, witamina D, laktoferyna, colostrum, immunoglukan, ziołowe syropy na bazie bzu czarnego. Najlepiej  żeby preparat zawierał jak najmniej cukru i sztucznych barwników, a jak najwięcej składników aktywnych z udowodnionym działaniem dla wsparcia odporności. Dlatego lepiej unikać preparatów w formie żelków, lizaków i gum rozpuszczalnych. 

Mówiąc o profilaktyce grypy nie można zapominać jak ważna jest szczepionka na grypę dla dzieci. Ta grupa pacjentów nie ma w pełni wykształconego układu immunologicznego i jest szczególnie podatna na rozwój infekcji. Stąd też jest im dedykowanych tak wiele szczepień ochronnych. Pozwala to na całkowite wyeliminowanie danej choroby lub złagodzenie jej przebiegu, a przede wszystkim chroni przed powikłaniami związanymi z infekcją. Tak dzieje się również w przypadku szczepienia dzieci przeciw grypie. Dlatego zaleca się, aby regularnymi szczepieniami przeciwko grypie były objęte dzieci od 6. miesiąca życia.  

Czy przeziębienie u dziecka wymaga wizyty u lekarza? Grypa u dziecka - kiedy do szpitala?

Kiedy z dzieckiem do lekarza przy grypie? Rodzice często wiedzą, co zastosować na przeziębienie u kilkuletniego dziecka i radzą sobie ze zwykłym przeziębieniem o łagodnym przebiegu u swojej pociechy w warunkach domowych. Sprawa nie jest już taka oczywista, jeśli chodzi o kwestię - co na przeziębienie u niemowlaka? Maluszki często gorzej znoszą dokuczliwe objawy przeziębienia jak katar, kaszel i ból gardła. Są mocno płaczliwe, nie chcą jeść i spać. Zawsze gdy infekcja dotyczy niemowlaka warto zgłosić się do pediatry. W przypadku starszych dzieci alarmujące symptomy, które powinny skłonić do wizyty u pediatry to m.in.

• wysoka gorączka, która utrzymuje się lub narasta mimo podawania leków,uporczywy kaszel,
• brak poprawy po kilku dniach choroby, wręcz przeciwnie dziecko nadal skarży się na złe samopoczucie lub sami rodzice są zaniepokojeni,
• pojawienie się innych objawów jak wymioty, biegunka, wysypka, zawroty głowy, duszności, ból w klatce piersiowej.

Grypa i przeziębienie nie są infekcjami z którymi należy zgłaszać się na SOR. Niekiedy niemowlęta i dzieci z grypą, która przebiega u nich bardzo ciężko, mogą zostać skierowane do szpitala. Lekarzem kierującym jest zwykle pediatra, który zbadał malucha i stwierdził, że stan zdrowia dziecka wymaga ciągłego monitorowania np. ze względu na obniżoną saturację. 

Niemniej jednak wysoka gorączka, złe samopoczucie dziecka i odmienne zachowanie to objawy dość niespecyficzne, które mogą wskazywać na wiele innych schorzeń, nie tylko na grypę. Dlatego gdy rodzic jest zaniepokojony, konieczna jest wizyta z dzieckiem u lekarza. Niekiedy pediatra wykonuje szybki test na grypę w swoim gabinecie. Po wykonaniu wymazu wynik można uzyskać po 15 minutach. Testy tego typu mają niestety niską czułość. Na poziomie 50 – 60%. Oznacza to, że jedynie 50 - 60% wyników będzie właściwych.

Czy grypa i przeziębienie u niemowlaka są groźne?

Ze względu na słabiej rozwinięty układ odpornościowy niemowlaka w porównaniu ze starszymi dziećmi zarówno przeziębienie jak i grypa są dla niego znacznie groźniejsze. Warto pamiętać, że przeziębienie może stanowić chorobę pierwotną. W tracie jego trwania może dojść do nadkażenia bakteryjnego- najczęściej w obrębie zatok, gardła, ucha (np. zapalenie ucha środkowego). Wtedy niestety konieczne jest leczenie specjalistyczne, a sam proces wychodzenia z choroby znacznie się wydłuża.

Grypa u dzieci, szczególnie gdy jest nieleczona lub źle leczona, może prowadzić do groźnych powikłań. Najbardziej narażone na powikłania pogrypowe są maluchy poniżej 5  r.ż. Należą do nich głównie zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc i zatok. Zdarzają się także powikłania neurologiczne (zapalenie mózgu i/lub opon mózgowo rdzeniowych) lub kardiologiczne (zapalenie osierdzia i/lub zapalenie mięśnia sercowego).

Każdy rodzić doskonale wie, że lepiej zapobiegać infekcjom niż je leczyć. Dlatego też z roku na rok coraz więcej opiekunów decyduje się zaszczepić swoje pociechy przeciwko grypie.

Niemniej jednak w sezonie jesienno – zimowym nie sposób jest uniknąć choroby. Czymś zupełnie normalnym jest przeziębienie u dziecka. Co podawać maluchowi, aby załagodzić pierwsze objawy infekcji? Warto sięgać głównie po leki łagodzące symptomy choroby oraz takie, które wspomogą układ odpornościowy w walce z infekcją. W razie pogorszenia się stanu zdrowia malucha nie należy zwlekać z wizytą u lekarza specjalisty.