Zapalenie zatok u dzieci – przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie zatok u dzieci – przyczyny

Zapalenie zatok u dzieci jest tak naprawdę zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, ponieważ ze względu na budowę anatomiczną nosa i zatok, niemalże zawsze stan zapalny obejmujący śluzówkę nosa rozprzestrzenia się również na śluzówkę zatok. Choć u zdecydowanej większości dzieci zapalenie zatok ma łagodny przebieg i nie zagraża ich życiu, może w znacznym stopniu wpływać negatywnie na ich komfort życia, codzienne aktywności, efektywny sen oraz zdolność do koncentracji w szkole.

Zapalenie zatok przynosowych u dzieci najczęściej dotyczy zatok sitowych i szczękowych. Te zatoki najwcześniej osiągają bowiem pełną dojrzałość. Najpóźniej rozwijają się zatoki czołowe, dlatego stan zapalny obejmujący te struktury częściej występuje u osób dorosłych niż młodszych pacjentów.

Zapalenie zatok przynosowych u dziecka może być powodowane przez wirusy, bakterie lub grzyby. Najczęstszą przyczyną infekcji są wirusy. Rzadko rozwija się grzybicze zapalenie zatok u dzieci. Dotyczy ono głównie osób z zaburzeniami odporności i cukrzycą. Choroba ta może mieć też podłoże alergiczne. Alergiczne zapalenie zatok u dzieci dotyczy ok. 10-40% pacjentów pediatrycznych. Częstość jego występowania na świecie rośnie, zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Choć wielu badaczy uważa, że alergiczne zapalenie zatok sprzyja rozwojowi przewlekłego zapalenia zatok, na obecną chwilę nie zostało to jednoznacznie potwierdzone.

Zapalenie zatok sitowych u dzieci oraz zapalenie zatok szczękowych występują najczęściej, ponieważ to właśnie zatoki sitowe i szczękowe rozwijają się najwcześniej.

Zapalenie zatok u dzieci – objawy

Ostre zapalenie zatok u dzieci objawia się:

• zatkanym nosem – nos przestaje być drożny, dziecko nie jest w stanie swobodnie oddychać przez nos,
• wyciekiem wydzieliny z nosa lub spływaniem jej w stronę gardła,
• kaszlem – bardziej typowy jest kaszel w nocy, choć u części dzieci występuje też kaszel w ciągu dnia.

Czasami występują też dodatkowe objawy zapalenia zatok przynosowych u dzieci, takie jak swędzenie okolicy nosa i oczu, nieprzyjemny zapach z ust, podwyższona temperatura ciała czy też inne dolegliwości typowe dla infekcji górnych dróg oddechowych.

Zapalenie zatok sitowych u dzieci – objawy są takie jak wymienione wyżej. Przy objęciu przez stan zapalny zatok sitowych częściej pojawiają się dolegliwości między nosem a oczami. Może więc wystąpić ból lub swędzenie u nasady nosa, swędzenie oczu czy też łzawienie. Zapalenie zatok szczękowych u dziecka może natomiast przebiegać z bólem zębów.

Alergiczne zapalenie zatok u dzieci objawia się wyciekiem wydzieliny z nosa lub jej spływaniem do gardła, niedrożnością nosa, swędzeniem nosa i kichaniem. Jak widać, objawy infekcyjnego oraz alergicznego zapalenia zatok u dzieci w dużej mierze się pokrywają. Nie zawsze łatwo jest więc odróżnić od siebie te dwie choroby.

Warto mieć też na uwadze, że im młodsze dziecko, tym objawy mogą być mniej specyficzne. O chorobie może świadczyć obecność wydzieliny, zauważenie trudności z oddychaniem przez nos, a także rozdrażnienie i niepokój malucha.

Zapalenie zatok u dzieci – ile trwa?

Ostre zapalenie zatok u dzieci trwa zazwyczaj nie dłużej niż kilkanaście dni. Po 3-5 dniach u większości chorych zauważalna jest stopniowa poprawa stanu zdrowia. Przewlekłe zapalenie zatok u dzieci jest natomiast rozpoznawane, gdy objawy trwają ponad 12 tygodni. Szacuje się, ze przewlekłe zapalenie zatok dotyczy ok. 4% populacji dziecięcej. Dolegliwości związane z alergicznym zapaleniem zatok u dzieci utrzymują się natomiast tak długo, jak długo trwa kontakt z alergenem. Jeśli dziecko uczulone jest np. na pyłki roślin, mówimy o alergii sezonowej. Jeśli natomiast alergen jest stale obecny w otoczeniu dziecka (np. alergia na roztocze kurzu domowego) mamy do czynienia z alergią całoroczną.

Jak leczyć zapalenie zatok u dzieci?

Zapalenie zatok przynosowych u dzieci to choroba o samoograniczającym się przebiegu. Rzadko zachodzi potrzeba podania antybiotyku, który w tym przypadku jest akurat bardzo często nadużywany. Wystarczające jest zazwyczaj leczenie objawowe, którego celem jest uśmierzenie objawów zapalenia zatok u dziecka i poprawa jego samopoczucia. Szczególnie istotne jest leczenie zapalenia zatok przynosowych u niemowlaka, ponieważ dzieci w ciągu pierwszych miesięcy życia oddychają jedynie przez nos. Należy więc dbać o przywrócenie i utrzymanie jego drożności.

Zapalenie zatok sitowych u dziecka czy też zapalenie zatok szczękowych leczy się głównie objawowo. Przywrócenie drożności nosa, zmniejszenie bólu, gorączki oraz łagodzenie innych pojawiających się u małego pacjenta objawów wpływa korzystnie na jego samopoczucie.

Jednocześnie warto pamiętać, że małe dzieci, do ukończenia 2. roku życia powinny być leczone pod kontrolą lekarza. U najmłodszych, objawy choroby są bowiem mało specyficzne i czasami pozornie niegroźne dolegliwości mogą mieć poważniejszą przyczynę niż zapalenie zatok.

Co na zapalenie zatok u dzieci stosować? Aby przywrócić drożność nosa zalecane jest jego płukanie. Dostępne są zestawy do płukania nosa (np. Irigasin Junior), jednak przeznaczone są one dla dzieci powyżej 4. roku życia. O płukaniu nosa u młodszych pacjentów powinien zadecydować lekarz. Płukanie nosa jest skuteczną metodą leczenia zapalenia zatok u dzieci i warto je praktykować. Aby podtrzymać drożność nosa należy regularnie stosować wodę morską w apray’u (np. Marimer Baby, Woda morska APTEO). Krótkotrwale (np. przed snem) można aplikować do noska dziecka spray o działaniu obkurczającym, który zmniejszy obrzęk śluzówki i udrożni nos (np. Nasivin Baby, Xylogel 0,05%). Jeśli pojawia się też gorączka czy ból, można zastosować syrop z paracetamolem lub ibuprofenem.

Wspomagająco można też sięgnąć po ziołowe leki na zatoki. Przykładowym preparatem są krople Sinupret, które można podawać dziecku powyżej 6. roku życia.

Przewlekłe zapalenie zatok u dzieci – leczenie choroby o charakterze przewlekłym w dużym stopniu opiera się na stosowaniu glikokortykosteroidów donosowych. Dzięki podaniu donosowemu wykazują one miejscowe działanie przeciwzapalne. Jeśli zachodzi więc potrzeba, sterydy donosowe ze względu na wysokie bezpieczeństwo i skuteczność można stosować długotrwale. Istotna jest też regularna higiena nosa dziecka. Czasami konieczne jest chirurgiczne leczenie przewlekłego zapalenia zatok u dziecka.

Zapalenie zatok u dzieci zdecydowanie częściej ma postać ostrą. Objawy utrzymują się zazwyczaj 7-10 dni, choć już po pierwszych kilku dobach widać stopniową poprawę stanu małego pacjenta. Istotnym elementem leczenia jest utrzymywanie drożności nosa, które jest szczególnie ważne u dzieci w pierwszych miesiącach życia. Łagodzenie pojawiających się w przebiegu infekcji objawów poprawia samopoczucie i komfort dziecka. Stosowanie dostępnych bez recepty preparatów najczęściej wystarcza, aby łagodzić przebieg choroby.