Pocenie się w nocy – przyczyny i sposoby leczenia

Cym jest nadmierna potliwość w nocy?

Nadmierna potliwość w nocy to wydzielanie dużej, nieadekwatnej do okoliczności ilości potu podczas snu. Mimo iż w sypialnie nie panuje wysoka temperatura, pacjenci zmagający się z nocnymi potami muszą zmienić swoje ubrania lub/i pościel, które są mokre od potu. Nadmierne poty w nocy są mało charakterystyczną dolegliwością. Tylko na podstawie tego jednego symptomu nie sposób określić, co może być jego przyczyną, dlatego należy obserwować również inne niepokojące objawy. I choć problem ten może być bardzo uciążliwy dla pacjenta, w większości przypadków nie powoduje go żadna poważna choroba.

Nocne pocenie może dotyczyć osób w różnym wieku. Dolegliwość ta występuje u ok. 10% osób starszych. Częściej pojawia się u młodszych dorosłych. Na oddziałach położniczych nadmiernej potliwości w nocy doświadcza nawet 60% kobiet, a na oddziałach chirurgicznych i internistycznych – ok. 33% pacjentów. Nocne poty pojawiają się u 10-12% dzieci.

Czemu budzę się cała mokra w nocy? - przyczyny nadmiernego pocenia

Nadmierna potliwość w nocy może mieć wiele różnych przyczyn. Choć większość z nich jest niegroźna, w niektórych przypadkach nocne poty mogą stanowić jeden z objawów poważnej choroby. Zdarza się też, że problem ten jest wynikiem stosowanych leków. Oto wybrane przyczyny nocnych potów:

1. Uwarunkowania genetyczne, zwykle związane z nadreaktywnością układu współczulnego -nadmierna potliwość idiopatyczna zwykle dotyczy dłoni, stóp, pach i twarzy, pojawia się w dzieciństwie i/lub okresie dojrzewania, nie wynika z choroby ogólnoustrojowej, wzmożona potliwość występuje niezależnie od pory.
2. Zaburzenia hormonalne
   menopauza – większość kobiet w okresie menopauzy doświadcza zlewnych potów lub uderzeń gorąca, które skutecznie przerywają sen. Często objawom tym towarzyszą też inne dolegliwości: rozdrażnienie, zaburzenia snu, spadek nastroju, obniżenie libido, zaburzenia koncentracji oraz suchość skóry i błon śluzowych,
   PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – w wyniku zmian hormonalnych zachodzących podczas cyklu menstruacyjnego, część kobiet doświadcza nocnych potów przed (a czasami również w trakcie) krwawieniem,
   ciąża i połóg – w tym przypadku nocne poty również wynikają głównie ze zmian hormonalnych do których dochodzi w organizmie kobiety. Problem ten dotyczy częściej kobiet otyłych,
   choroby tarczycy – przy nadczynności tarczycy wiele osób skarży się też na kołatanie serca, drżenie mięśni, biegunkę oraz niepokój.
3. Stres i silne emocje - pobudzenie układu współczulnego zwiększa aktywność gruczołów potowych.
4. Otyłość - nadmierna masa ciała zwiększa produkcję ciepła i obciążenie termoregulacyjne, z kolei tkanka tłuszczowa utrudnia oddawanie ciepła, pocenie ma charakter uogólniony.
5. Cukrzyca - epizody hipoglikemii mogą powodować nagłe, zimne poty, a co więcej neuropatia cukrzycowa może zaburzać regulację potliwości.
6. Infekcje - gruźlica, mononukleoza zakaźna czy zakażenie wirusem HIV – jeśli przyczyną nadmiernej potliwości w nocy jest infekcja, u pacjenta występują też dodatkowe objawy, takie jak gorączka, stany podgorączkowe, zimne dreszcze w nocy lub w ciągu dnia, ból gardła, kaszel i inne symptomy mogące wskazywać na infkecję.
7. Choroby nowotworowe - pocenie w nocy jest wczesnym objawem niektórych nowotworów (przykładowo ostra białaczka limfoblastyczna), niemniej jednak warto zwrócić uwagę również na inne niepokojące objawy, m.in. utrata masy ciała, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, ogólne osłabienie i obniżone samopoczucie.
8. Zaburzenia snu związane obturacyjnym bezdechem sennym - nocne poty stanowią fizjologiczną reakcję organizmu na powtarzające się przerwy w oddychaniu.
9. Stany lękowe, depresyjne - zimne poty stanowią odpowiedź organizmu na wyrzut adrenaliny i kortyzolu.
10. Sięganie po leki i substancje pobudzające potliwość - palenia papierosów, wypicie alkoholu, stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, glikokortykosteroidów, czy farmaceutyków wykorzystywanych w leczeniu cukrzycy.

Jakie są częste objawy nocnych potów?

Nocne poty objawiają się wydzielaniem dużej ilości potu w czasie snu. Dolegliwość ta może mieć różne nasilenie. U części osób pocenie się w nocy jest łagodne. Ci pacjenci często nie przywiązują do niego zbyt dużej uwagi. Przy umiarkowanej postaci nadmiernej potliwości w nocy, objaw ten może być już na tyle dokuczliwy, że chory sam zgłasza go lekarzowi rodzinnemu. Choć zazwyczaj zmiana ubrania w nocy nie jest konieczna, wielu pacjentów czuje potrzebę osuszenia mokrej skóry ręcznikiem. Ciężka postać nocnych potów może natomiast znacząco obniżać jakość życia chorego. Wówczas pocenie się w nocy jest na tyle nasilone i uciążliwe, że konieczna staje się zmiana pościeli i ubrania. Czasem nawet kilka razy w  ciągu nocy. Warto pamiętać, że nocne poty to nie tylko przyczyna dyskomfortu, ale ich nasilenie może stanowić symptom groźnej choroby.

Domowe sposoby na wzmożoną potliwość. Kiedy nocne poty powinny niepokoić i warto skonsultować problem z lekarzem?

Kiedy nocne poty powinny niepokoić? Nadmierna potliwość w trakcie snu, szczególnie jeśli ma umiarkowane lub duże nasilenie, zaburza nocną regenerację i powinna skłaniać pacjenta do udania się do lekarza. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu, badania fizykalnego oraz zgłaszanych przez chorego innych objawów, lekarz może zlecić odpowiednie badania, pomocne, aby ustalić przyczynę nocnych potów. Często wykonuje się takie badania jak: morfologia krwi z rozmazem, poziom hormonów tarczycy, stężenie glukozy, CRP oraz badanie snu – polisomnografię. W zależności od tego, jakie zaburzenia są podejrzewane, lekarz może zaordynować również RTG klatki piersiowej, oznaczenie poziomu testosteronu u mężczyzn lub hormonu folikulotropowego u kobiet, a także biopsję węzła chłonnego.

Leczenie nocnych potów skupione jest na leczeniu choroby podstawowej. U osób z cukrzycą konieczne jest dobre kontrolowanie choroby, przy nadczynności tarczycy celem staje się wyrównanie poziomu hormonów, a w przypadku zaburzeń lękowych i/lub depresyjnych – pomoc psychologiczna i psychiatryczna. Jeśli przyczyną nadmiernej potliwości w nocy mogą być przyjmowane przez pacjenta preparaty, lekarz może rozważyć próbę ich zamiany na inne (o ile jest taka możliwość), które są obarczone niższym ryzykiem wystąpienia tego działania niepożądanego. Przy menopauzie pomocne mogą być roślinne preparaty pomagające uregulować gospodarkę hormonalną lub hormonalne leki na receptę, które są szczególnie zalecane kobietom z bardzo nasilonymi objawami. Pacjentom otyłym rekomendowana jest zmiana trybu życia, regularna aktywność fizyczna, a czasem również odpowiednie leki na otyłość. Leczenie otyłości i unormowanie masy ciała może wyeliminować lub znacząco zmniejszyć nasilenie nocnych potów.

Aby złagodzić nadmierną potliwość w nocy można sięgnąć po preparaty z solami glinu, np. Antidral, Medispirant Express. Mają one postać płynu, który rozprowadza się na obszarze skóry dotkniętym problemem nadpotliwości. Preparaty na nadmierne pocenie należy stosować zgodnie z zaleceniami zawartymi w ulotce lub na opakowaniu, aby nie podrażnić skóry. O leczeniu nadpotliwości można przeczytać również w artykule: Nadpotliwość – objawy, przyczyny i leczenie.

Zmagając się z nadmierną potliwością w nocy warto również zadbać o odpowiednie, lekkie i przewiewne ubranie do spania oraz o prawidłową, niższą temperaturę powietrza w sypialni. Zalecane jest również wietrzenie sypialni przed pójściem do łóżka, a także unikanie kofeiny, alkoholu, papierosów i pikantnych potraw w godzinach wieczornych.

Co może oznaczać nadmierne pocenie w nocy u dzieci?

Czy pocenie się podczas snu u dzieci jest normalne? Nocne poty dotyczą ok. 10-12% dzieci i zwykle towarzyszą różnym jednostkom chorobowym. Najczęściej pojawiają się one u pacjentów z zaburzeniami lękowymi, maluchów z atopowym zapaleniem skóry i schorzeniami dotyczącymi układu oddechowego. Nasilone pocenie się w nocy częściej obserwuje się u chłopców oraz u dzieci w młodszym wieku. Problem ten może występować sporadycznie lub utrzymywać się przez dłuższy czas. Może dotyczyć całego ciała lub tylko wybranych obszarów skóry (np. twarzy lub głowy). Czasami, nocne poty u dzieci są na tyle intensywne że utrudniają im odpowiedni odpoczynek w trakcie nocy, co przekłada się na senność, zmęczenie i zaburzanie koncentracji w ciągu dnia.

Pocenie się w nocy u małych dzieci zwykle jednak ma prozaiczne przyczyny – maluchy ubierane są zbyt ciepło, a w pomieszczeniu w którym śpią utrzymywana jest zbyt wysoka temperatura. W większości przypadków, nadmierna potliwość w nocy u dzieci, szczególnie jeśli jest sporadyczna i nie ma dużego nasilenia, nie wymaga wprowadzenia żadnego leczenia. Do lekarza warto udać się, jeśli:

• nocne poty u dziecka wzbudzają niepokój opiekuna,
• pocenie się w nocy ma duże nasilenie i znacząco wpływa na funkcjonowanie dziecka,
• obniżenie temperatury w sypialni oraz ubranie dziecka w lekkie, przewiewne ubranko nie przyniosło poprawy,
• występują inne, dodatkowe objawy, które mogą świadczyć o obecności konkretnej przyczyny nocnych potów u dziecka, np. ból ucha, podwyższona temperatura ciała, wymioty, apatia, złe samopoczucie, chrapanie, płytki oddech, spadek apetytu lub utrata masy ciała.

Nadmierna potliwość w nocy, choć w większości przypadków nie ma poważnej przyczyny, może być bardzo uciążliwym i wstydliwym problemem. Jest to powszechny objaw, który może pojawić się u osób w każdym wieku. Podstawą terapii jest leczenie choroby podstawowej. Kontrolowanie choroby, która stanowi źródło nocnych potów może pomóc pozbyć się tej przypadłości. Jeśli leczenie choroby podstawowej nie jest możliwe, warto zadbać o odpowiednie warunki panujące w sypialni, składające się na prawidłową higienę snu, a także strój do spania oraz prawidłową masę ciała. Pomocne mogą okazać się też preparaty na nadmierną potliwość, ograniczające wydzielanie potu.