Niedobór magnezu- przyczyny, objawy.

Objawy i skutki niedoboru magnezu

Magnez pełni wiele funkcji w organizmie (jest aktywatorem ok. 300 enzymów), dlatego objawy będące efektem jego niedoboru są mało swoiste i niekiedy zbieżne dla innych niedoborów mineralnych czy witaminowych.

Jakie są objawy niedoboru magnezu? Część objawów niskiego stężenia magnezu jak mimowolne skurcze mięśni, obniżony nastrój, gorsza pamięć, ograniczone pokłady siły są często kojarzone właśnie z jego brakiem w surowicy. Można wyróżnić również nietypowe objawy niedoboru magnezu, jak nadmierna kruchość paznokci i włosów, spadek odporności, zaburzenia snu czy napady drgawkowe.

Objawy niedoboru magnezu a układ sercowo-naczyniowy

Magnez jest istotnym pierwiastkiem dla serca. Jego umiarkowane i cięższe niedobory mogą wiązać się z wystąpieniem zaburzeń rytmu serca (np. częstoskurcz, migotanie przedsionków i komór, dodatkowe skurcze nadkomorowe, torsade de pointes). Oprócz tego długotrwały niedobór magnezu może skutkować wzrostem ciśnienia tętniczego u osób ze stwierdzonym nadciśnieniem. Jego braki mogą odbić się na wzroście ryzyka chorób serca.

Brak magnezu - objawy neurologiczne i mięśniowe

Jony magnezu mają ogromne znaczenie dla skurczu mięśni i przewodzenia impulsów nerwowych. Jakie są objawy neurologiczne braku magnezu? Niedostateczna podaż magnezu może być przyczyną dolegliwości nerwowo-mięśniowych jak m.in. drżenie kończyn i spoczynkowe mięśni np. powiek, osłabienie mięśni, nasilona pobudliwość nerwowa i skurczowa, parestezje (niewłaściwe odczuwanie bodźców jak kłucie), skurcze łydek, tężyczka.

Niedobór magnezu - objawy psychiczne

Niewystarczająca podaż magnezu wpływa również na wystąpienie takich objawów jak drażliwość, złe samopoczucie, stany depresyjne, stany lękowe, osłabienie, splątanie, niski poziom energii, problemy ze snem (zarówno zaśnięciem jak i podtrzymaniem snu). Pierwszymi objawami niedoboru magnezu mogą być też: spadek koncentracji, zdolności do zapamiętywania i skupienia uwagi. 

Inne skutki związane z niedoborem magnezu

Co jeszcze się dzieje, gdy brakuje magnezu? Mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe jak hipokalcemia (niedobór wapnia) i/lub hipokaliemia (niedobór potasu). Ze strony układu pokarmowego mogą wystąpić zaparcia, nudności, bóle brzucha. Magnez to istotny składnik dla mineralizacji zębów i kości. Jego niedobór może prowadzić do problemów kostno-stawowych oraz stomatologicznych.

Magnez odgrywa rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, mięśniowego oraz układu krążenia. Jego niedobór może powodować różnorodne objawy, od drżenia mięśni i zaburzeń czucia, przez problemy ze snem, aż po stany lękowe i depresyjne. 

Przyczyny niedoboru magnezu

Jony magnezu są ważne dla każdego człowieka niezależnie od wieku i płci. Można wyróżnić szczególne grupy pacjentów, które są bardziej narażone na niedobory Mg. Wśród nich wymienia się:

• osoby niedożywione, w tym również pacjenci cierpiący na zaburzenia odżywiania,
• obłożnie chorzy pacjenci sztucznie karmieni mieszanką, która nie uwzględnia odpowiedniej ilości magnezu,
• pacjenci, u których odsysa się wydzielinę nosowo-żołądkową,
• osoby z chorobami nerek lub schorzeniami przewodu pokarmowego związanymi z zaburzeniami wchłaniania,
• pacjenci z migreną,
• kobiety z PMS lub menopauzą,
• okres ciąży i karmienia piersią.  

Warto również wspomnieć, że niedobory magnezu są groźne w skutkach m.in. w przypadku osób leczonych glikozydami naparstnicy, ponieważ mogą prowadzić do przewlekłego zatrucia tymi lekami. Niedobory są również groźne dla pacjentów kardiologicznych z arytmią i leczących się na nadciśnienie. Co wypłukuje najwięcej magnezu? Znaczne straty tego pierwiastka mogą powodować leki moczopędne - przydatne w regulacji ciśnienia, ale obarczone wadą w postaci wzmożonej eliminacji magnezu. Do obniżenia stężenia magnezu w organizmie przyczyniać się mogą również leki przeczyszczające. Powodują one wzmożone wydalanie magnezu z naszego organizmu. Długotrwałe przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej również może obniżać poziom magnezu.

Jak sprawdzić poziom magnezu w organizmie i we krwi?

Jak sprawdzić, czy mam niedobór magnezu? Podstawowym badaniem umożliwiającym sprawdzenie niedoboru magnezu w organizmie jest oznaczenie stężenia magnezu we krwi. Opcjonalna jest również dobowa zbiórka moczu badana pod kątem zawartości magnezu. Warto zauważyć, że hipomagnezemia idzie w parze z innymi zaburzeniami elektrolitowymi jak hipokaliemia i hipokalcemia. Dlatego dla lepszego obrazu klinicznego warto oznaczyć stężenie trzech elektrolitów - magnezu, potasu i wapnia.

Jak uzupełnić niedobory magnezu?

W pierwszej kolejności warto ustalić podstawową przyczynę hipomagnezemii i to ją odpowiednio należy leczyć. Ile czasu potrzeba na uzupełnienie magnezu? Nie ma niestety jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Często jest to okres kilku lub kilkunastu tygodni. Mając na uwadze dotychczas omówione przyczyny niedoboru jedną z opcji jest ułożenie diety, która uwzględnia dzienne zapotrzebowanie na magnez. Oprócz tego rynek apteczny dysponuje zróżnicowanymi produktami zawierającymi liczne dawki, sole i związki magnezu. Do dyspozycji są więc leki z magnezem lub magnez jako suplementacja. Inna forma magnezu to wlewy dożylne stosowane w szpitalach w ściśle określonych wskazaniach.

Produkty bogate w magnez

Co podnosi poziom magnezu? Istnieje szereg zdrowych produktów będących odpowiednim źródłem magnezu. Jednym z nich jest woda wysokozmineralizowana, która obfituje w magnez. Oprócz tego uwagę warto skierować w stronę orzechów, kasz, produktów pełnoziarnistych, pestek dyni, nasion słonecznika, gorzkiej czekolady, kakao, siemienia lnianego, nasion chia, kiełków zbóż, nasion roślin strączkowych oraz zielonych warzyw liściastych jak jarmuż i szpinak.

Leki i preparaty z magnezem

Zależnie od stopnia niedoboru magnezu najczęściej stosowaną opcją w leczeniu ambulatoryjnym są doustne preparaty z magnezem. Zawierają one organiczne sole magnezu jak cytrynian magnezu, taurynian, diglicynian, mleczan magnezu, a także sole nieorganiczne jak np. chlorek magnezu. Dostępne są też preparaty, w których pierwiastek ten występuje w postaci siarczanu magnezu. Nie bez powodu w większości preparatów magnez dostępny jest w połączeniu z witaminą B6. Ma to bowiem znaczenie dla absorpcji jonów magnezowych. Warto zwrócić również uwagę na dawkę i częstość stosowania. Częste przyjmowanie małych dawek przynosi lepsze efekty w porównaniu do stosowania jednej-dwóch dużych dawek magnezu na dobę. Innym sposobem na uzupełnienie magnezu w surowicy jest podanie dożylne siarczanu magnezu w 5% roztworze glukozy. Tę formę stosuje się w lecznictwie zamkniętym w ostrych niedoborach, a pomocniczo również w postaci przewlekłej.

Jak uniknąć niedoboru magnezu? Odpowiedni poziom tego pierwiastka jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Warto tak komponować codzienną dietę, aby nie zabrakło w niej kilku źródeł magnezu. Jeżeli w posiłkach brakuje pokarmów bogatych w magnez, można sięgnąć po preparaty z najlepiej przyswajalną postacią magnezu.

Jak poprawić wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego?

Kluczowe dla wielu osób może okazać się pytanie, jak uzupełnić duże niedobory magnezu? Istotna jest nie tylko sól magnezowa, ale również jej połączenie z witaminą B6. Takie połączenie gwarantuje najbardziej optymalne wchłanianie magnezu. Jak pokazują badania jest to poprawa rzędu 50% w ilości wchłoniętego magnezu. Warto łączyć suplementy diety z magnezem z konkretnymi składnikami jak średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (np. oliwa z oliwek) i inulina, ponieważ one również wzmagają wchłanianie magnezu. Niekorzystnie w tym aspekcie działają natomiast kwas szczawiowy i fosforanowy. Znajdują się one w znaczniej ilości m.in. w roślinach strączkowych.

Co się stanie, jeśli włączysz właściwą suplementację magnezu?

Dlaczego utrzymanie jonów magnezu na właściwym poziomie jest tak istotne dla organizmu? Ponieważ chroni przed dokuczliwymi objawami niedoboru pierwiastka, ale także niesie za sobą inne korzystne właściwości. Przykładowo:

• osoby z nadciśnieniem mogą liczyć na spadek ciśnienia o kilka mm Hg,
• pacjenci z chorym sercem są mniej podatni na arytmię,
• utrzymanie glikemii jest łatwiejsze, także przy cukrzycy,
• spada ryzyko bólu głowy, zaparć,
• magnez zmniejsza stres oksydacyjny i spowalnia procesy starzenia,
• ogranicza stan zapalny (markery stanu zapalnego) w przewlekłym zapaleniu.

Magnez - dobowe zapotrzebowanie i normy dla dorosłych

Prawidłowe stężenie magnezu dla osób dorosłych to przedział 0,65 mmol-1,2 mmol/l. Wartości niższe niż 0,65 mmol/l w surowicy to stan określany jako hipomagnezemia. Z kolei przekraczające 1,2 mmol/l to hipermagnezemia.

Dobowe zapotrzebowanie na magnez wśród osób dorosłych jest zależne od płci. Przykładowo:

• dorosłe kobiety - 310 mg
• dorośli mężczyźni - 400 mg. 

W okresie ciąży zapotrzebowanie na magnez wzrasta i wynosi 350-400 mg, z kolei w okresie laktacji to 310-360 mg.