Wysypka u dzieci – o czym może świadczyć?

Czym jest wysypka u dziecka?

Wysypka u dzieci rozwija się stosunkowo często. Skóra malucha w ciągu pierwszych 2-3 lat życia ciągle się rozwija. Jest ona cieńsza niż u osoby dorosłej. Komórki nie przylegają do siebie tak ściśle jak ma to miejsce w przypadku skóry w pełni dojrzałej. Powoduje to, że skóra dziecka jest bardziej podatna wnikanie substancji drażniących i uszkodzenie. Częściej niż u osób dorosłych, pojawiają się więc u dzieci różnego rodzaju zmiany skórne.

U dzieci występują różne rodzaje wysypek, o odmiennej postaci i umiejscowieniu. W większości przypadków ma ona charakter łagodny i wymaga jedynie przestrzegania odpowiednich zasad pielęgnacji i/lub zastosowania leków miejscowych. Czasami zmiany skórne u dziecka świadczą o poważniejszej chorobie, która wymaga przewlekłego leczenia.

Rodzaje wysypek u dziecka

Jakie są rodzaje wysypki u dziecka? Wysypka u dzieci może mieć różny charakter. Wyróżniamy:

• wysypkę plamistą – czerwone lub różowe plamki, niewystające ponad powierzchnię skóry,
• wysypkę grudkową – wyczuwalne grudki, uniesione nad powierzchnią skóry, wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry,
• wysypka grudkowo-plamista – jednocześnie pojawia się zaczerwienienie skóry i grudki,
• wysypkę pęcherzykową – wyczuwalne pęcherzyki wypełnione przezroczystym płynem,
• wysypkę pokrzywkową – różowe lub porcelanowo-białe wykwity, uniesione ponad poziom skóry, najczęściej bardzo swędzące.

Obserwując wysypkę u dziecka, należy zwrócić uwagę na wiele czynników. Jest to przede wszystkim rodzaj zmiany – czy skóra jest jedynie zaczerwieniona, czy pojawiają się też pęcherzyki, grudki, nadżerki lub krosty wypełnione nieprzezroczystą, mętną treścią. Istotna jest też lokalizacja zmian – pojawia się wysypka na twarzy, w okolicy okołopieluszkowej, czy może wysypka na plecach u dzieci. Zmiany są pojedyncze, czy jest ich wiele? Rozmieszczone są symetrycznie czy tylko z jednej strony ciała? Istotną informacją jest również obecność świądu. Swędząca wysypka u dzieci może mieć inne przyczyny niż wysypka plamista, niepowodująca żadnych innych objawów.

Wysypka u małego dziecka - potówki, pieluszkowe zapalenie skóry, wysypka alergiczna

Powszechnie występującym rodzajem wysypki u małych dzieci są potówki. Najczęściej mają one postać niewielkich, przezroczystych pęcherzyków, które mogą się ze sobą łączyć. Rzadziej pojawiają się potówki czerwone. Są to grudki lub krostki o czerwonym zabarwieniu, które zazwyczaj swędzą i łatwo mogą ulec nadkażeniu. Potówki pojawiają się w wyniku nie w pełni jeszcze rozwiniętego u niemowlaków systemu termoregulacji. Skóra małych dzieci łatwiej się więc przegrzewa. Przyczyną potówek są też błędy w codziennej pielęgnacji.

Wysypka u maluchów może rozwinąć się również pod postacią odparzenia w okolicy okołopieluszkowej. Początkowo widoczne jest zaczerwienienie skóry zakrywanej pieluchą. W dalszej kolejności, skóra może zacząć się złuszczać. Pojawiają się krostki, grudki, a później również pęcherze i owrzodzenia.

Rzadziej rozwija się wysypka alergiczna. Zmiany skórne pojawiają się pod wpływem kontaktu z substancją uczulającą. Może być nią składnik kosmetyku, leku lub pożywienia. Wysypka alergiczna jest swędząca. Ma postać grudek, pęcherzyków, a czasem również nadżerek.

Najczęstsze przyczyny wysypki u dziecka

Przyczyn wysypki u dzieci jest wiele. Może być nią:

• choroba wirusowa – wysypka wirusowa u dzieci pojawia się przy takich chorobach zakaźnych jak: trzydniówka (początkowo gorączka, a około 3. dnia drobna, bladoróżowa wysypka, ustępująca pod uciskiem), odra (ciemnoczerwona wysypka na twarzy u dziecka, która stopniowo zaczyna obejmować tułów i kończyny), ospa wietrzna (początkowo czerwone plamki, później grudki i pęcherzyki, z których po 2-3 dniach powstają krosty u dzieci, a ostatecznie widoczne są strupki) bostonka, różyczka, a także infekcjach powodowanych przez wirusy grypy, enterowirusy czy rotawirusy,
• atopowe zapalenie skóry (AZS) – wysypka na twarzy u dzieci w postaci suchych, zaczerwienionych i szorstkich plam, która dodatkowo mocno swędzi, może być oznaką AZS. U niemowląt i małych dzieci, zmiany te pojawiają się nie tylko na twarzy, ale również na brzuchu, podudziach, nadgarstkach i plecach. Na powierzchni zmian widoczne mogą być grudki lub wypełnione płynem pęcherzyki. Więcej informacji na temat tej choroby znajduje się w artykule: Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt – objawy, przyczyny, leczenie. Czy można zapobiegać wystąpieniu AZS u dzieci?,
• ugryzienie lub użądlenie owada – pojawia się bąbel pokrzywkowy, uniesiony nieco ponad powierzchnię skóry. Dzieci mogą odczuwać silne swędzenie lub pieczenie, przez co często drapią skórę, inicjując w ten sposób powstanie rany w miejscu ugryzienia,
• wspomniane wcześniej potówki, reakcja alergiczna na substancję uczulającą lub odparzenia od pieluszki w przypadku dzieci, które jeszcze korzystają z pieluch, a także zmiany wywołane przez zakażenia bakteryjne lub dermatofity.

U dzieci występują różne rodzaje wysypek. Mogą być one wywołane przez zakażenia wirusowe (np. trzydniówka, ospa wietrzna), zakażenia bakteryjne (np. szkarlatyna), dermatologiczne choroby skóry oraz czynniki alergiczne. Na częstość występowania wykwitów skórnych wpływa niedojrzałość skóry dziecka, jej duża wrażliwość, błędy w pielęgnacji skóry niemowlęcia i starszego dziecka, a także powszechnie występujące infekcje, które mogą objawiać się zmianami skórnymi.

Wysypka u dzieci – kiedy powinna niepokoić?

W większości przypadków, wysypka u dzieci przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie w ciągu kilku lub kilkunastu dni. Najczęściej nie wymaga konsultacji lekarskiej, choć są sytuacje, kiedy zalecana jest wizyta u lekarza. Niepokoić powinny zmiany, które szybko się rozprzestrzeniają lub zmieniają swoją postać. Jeśli pojawią się dodatkowe objawy, takie jak gorączka, silne osłabienie, rozdrażnienie lub trudne do opanowania swędzenie, również warto udać się do lekarza. Po pomoc warto zwrócić się także wtedy, gdy samodzielne leczenie wysypki u dziecka nie przynosi widocznej poprawy. Niepokojące są też zmiany, które nie ustępują przez długi czas lub często nawracają.

Jak postępować przy wysypce u dziecka? Wysypka a pielęgnacja skóry dziecka

Leczenie wysypki u dzieci zależy od przyczyny i charakteru powstałych zmian. Co robić przy potówkach? Przy potówkach konieczne jest zapewnienie skórze dostępu powietrza. Pomocne mogą okazać się też preparaty z tlenkiem cynku (np. Linomag krem z tlenkiem cynku, Zinalfat od 6. miesiąca życia), posiadającym właściwości osuszające i przeciwzapalne. Kremy te powinny dobrze sprawdzić się również jako preparaty na odparzenia. Przy łagodnych zmianach można zastosować preparaty silnie natłuszczające, takie jak Linoeparol Intensive, Bepanthen Baby lub maść Linomag.

Na swędzącą wysypkę u dzieci, której przyczyną są ugryzienia owadów, można zastosować lek przeciwalergiczny, taki jak żel Fenistil. Zmniejszy on świąd, obrzęk i miejscowo znieczuli.

Co stosować na wysypkę u dzieci związaną z AZS? Wysypka u dziecka, będąca objawem tej choroby zapalnej skóry najczęściej wymaga zastosowania leków na receptę (w okresach zaostrzeń). Dodatkowo, bardzo ważnym elementem leczenia jest regularne stosowanie emolientów (np. Atoperal Baby Plus, Emotopic, Mustela Stelatopia). Natłuszczające preparaty na AZS należy nakładać na cała powierzchnię skóry, a nie jedynie na miejsca objęte widocznymi zmianami.

Wysypka na twarzy u dzieci oraz zmiany występujące na innych częściach ciała mogą mieć różną przyczynę. Najczęściej są niegroźne i maja charakter samoograniczający się. Im młodsze dziecko, tym zazwyczaj większy niepokój u opiekunów budzi pojawiająca się u malucha wysypka. Prawidłowa pielęgnacja skóry i zastosowanie odpowiednich preparatów może przyspieszyć ustąpienie zmian skórnych i złagodzić odczuwany świąd lub dyskomfort.

FAQ - pytania od pacjentów: Wysypka u dzieci - objawy wysypki atopowej, jak leczyć wysypkę u dziecka, alarmujące objawy, co stosować na wysypkę alergiczną

Czy wysypka u dziecka to może być atopowe zapalenie skóry? U synka wysypka utrzymuje się już drugi tydzień. Co robić?

Tak, może być to wysypka atopowa, ale są też inne możliwe przyczyny wykwitów skórnych, które utrzymują się tyle czasu. Przy wysypce atopowej pojawiają się pewne charakterystyczne objawy:

• silny świąd skóry,
• nasilona suchość, szorstkość skóry,
• lokalizacja zmian - choroba zapalna skóry, jaką jest AZS, ma dość charakterystyczną lokalizację zmian: u małych dzieci wykwity pojawiają się zwykle na policzkach, skórze głowy i kończynach, a u starszych w zgięciach łokci i kolan.

Z pewnością warto udać się z dzieckiem do lekarza, który ustali, czy do pojawienia się wysypki przyczyniły się czynniki alergiczne, choroba wirusowa czy też inne czynniki. Na co jeszcze zwrócić uwagę? Bardzo istotna jest pielęgnacja skóry dziecka i przyjrzenie się stosowanym w ostatnim czasie nowym kosmetykom lub spożywaniu nowych pokarmów. Warto:

• stosować kosmetyki pielęgnacyjne przeznaczone do delikatnej skóry dziecka, które nie zawierają mydła,
• zwrócić uwagę, czy w ostatnim czasie nie został użyty nowy płyn/proszek do prania lub innego rodzaju produkty używane w domu, z którymi dziecko w sposób bezpośredni lub pośredni ma kontakt,
• zastanowić się, czy w diecie pojawił się jakiś nowy pokarm lub lek/suplement diety.

Przy jakich objawach wysypki u dziecka trzeba iść do lekarza?

Przyczyn wykwitów skórnych jest bardzo wiele. Trudno jest je wszystkie znać i potrafić rozpoznać. Często zresztą nie udaje się jednoznacznie wskazać, czy powstałe zmiany wywołane są przez czynniki alergiczne, czynniki wirusowe lub inne. Są jednak pewne objawy alarmowe, które w przypadku wysypki u noworodka, wysypki u niemowlaka lub też wysypki u starszego dziecka powinny skłaniać opiekuna do pilnej konsultacji z lekarzem:

• wysypka pokrywająca dużą część ciała dziecka lub wykwity skórne, które szybko się rozprzestrzeniają i pokrywają coraz większą powierzchnię skóry,
• zmiany skórne, przy których dochodzi do oddzielania się naskórka,
• wykwity na błonie śluzowej,
• towarzyszący wysypce duży obrzęk skóry,
• obecność dodatkowych objawów, takich jak wysoka gorączka, apatia, senność, duszności, objawy neurologiczne.

Jak leczyć wysypkę alergiczną u dziecka?

Wysypka alergiczna to jedna z najczęstszych zmian skórnych u dzieci. Wskazane są:

• eliminacja czynnika, który wywołał reakcję alergiczną, jeśli oczywiście udaje się go zidentyfikować,
• zastosowanie doustnego leku przeciwalergicznego - dostępnych jest obecnie wiele leków przeciwhistaminowych, które można stosować u dzieci, np. Hitaxa Fast Kids, Hitaxa Fast Junior,
• chłodne okłady w celu złagodzenia świądu.

Istotne są też wskazówki dotyczące pielęgnacji skóry dziecka z wysypką alergiczną. Warto regularnie natłuszczać skórę przy pomocy dobrego emolientu. Zalecane są również kąpiele w letniej wodzie o temperarturze zbliżonej do temperatury ciała. U dzieci przydatne jest też krótkie obcięcie paznokci, aby ograniczać możliwość drapania, które sprzyja powstawaniu ran oraz ich nadkażeniu.