Choroba lokomocyjna u dzieci – jak pomóc dziecku przetrwać podróż?

Choroba lokomocyjna u dzieci

Choroba lokomocyjna (kinetoza, choroba komunikacyjna) występuje podczas podróżowania autem, pociągiem, statkiem (choroba morska) czy samolotem. Najczęściej dotyczy dzieci w wieku 2-12 lat, rzadziej z kolei problem dotyczy niemowląt, które są przyzwyczajone do biernego przemieszczania się. Objawy choroby lokomocyjnej mogą mieć różne nasilenie, od łagodnego po ciężkie. Niejednokrotnie są bardzo uciążliwe zarówno dla dziecka, jak i opiekującego się nim podczas podróży rodzica. Nieprzyjemne dolegliwości dają o sobie znać na początku lub w trakcie podróży i stopniowo ustępują po jej zakończeniu.

Choroba lokomocyjna u dziecka może być skutecznie leczona. Warto też pamiętać o sposobach, które pomagają zapobiegać jej wystąpieniu. W końcu dobre samopoczucie dziecka w czasie podroży wpływa korzystnie na nastój wszystkich uczestników wycieczki.

Objawy choroby lokomocyjnej u dzieci i niemowląt

Objawy kinetozy jakie mogą pojawić się w trakcie jazdy samochodem, autobusem lub innym środkiem transportu: 

• nudności,
• wymioty,
• ślinotok,
• bóle, zawroty głowy,
• wzmożona potliwość, zimne poty
• osłabienie i apatia,
• bladość skóry,
• brak apetytu,
• nadwrażliwość na zapachy.

Najczęstsze objawy choroby lokomocyjnej u dzieci to nudności, wymioty (lub odruch wymiotny) oraz pocenie się. Obserwuje się większą częstotliwość występowania kinetozy wśród dziewczynek.

Choroba lokomocyjna występuje powszechnie wśród dzieci. W wieku nastoletnim oraz u osób dorosłych, dolegliwości podczas podróżowania stopniowo ustępują lub słabną. Zdarza się jednak, że również dorośli pacjenci odczuwają silne objawy choroby lokomocyjnej.

Przyczyny choroby lokomocyjnej u dzieci

Występowanie choroby lokomocyjnej wynika z niezgodności między bodźcami, które docierają z narządu wzroku (widzimy zmieniający się krajobraz) i narządu odpowiedzialnego za utrzymanie równowagi (błędnik nie rejestruje ruchu, ale reaguje na przyspieszanie lub hamowanie). Na skutek zaburzeń odczuwania ruchu, w odpowiedzi na rozbieżne sygnały otrzymywane przez układ nerwowy, pojawiają się nieprzyjemne objawy choroby lokomocyjnej.

Kinetoza może dotyczyć osób w każdym wieku, ale najczęściej rozwija się głównie u dzieci w wieku 2-12 lat. Największe nasilenie objawów zazwyczaj występuje między 8. a 12. rokiem życia. Choroba lokomocyjna u niemowlaka pojawia się rzadko. Wśród czynników ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju kinetozy u dzieci znajdują się: migrena, zawroty głowy oraz zaburzenia dotyczące zmysłu równowagi.

Niektóre dzieci mogą doświadczać objawów choroby lokomocyjnej tylko w czasie jazdy konkretnymi środkami transportu, na przykład źle znosząc jazdę autobusem, ale dobrze samochodem.

Co może nasilać objawy choroby lokomocyjnej u dziecka?

Aby złagodzić objawy choroby lokomocyjnej, w czasie podróży warto unikać czynników, które mogą wywoływać dolegliwości. Jakie zachowania mogą potęgować objawy kinetozy?

• czytanie książek - patrzenie na bliskie, nieruchome obiekty powoduje, że oczy nie rejestrują ruchu, natomiast błędnik tak, dlatego też konflikt między bodźcami wzrokowymi a odbieranymi przez błędnik nasila się,
• korzystanie z telefonu/tabletu - do mózgu dociera wiele niespójnych sygnałów z różnych źródeł,
• patrzenie w dół (np. na kolana, zabawki) - ograniczona zostaje percepcja tego co dzieje się wokół, co powoduje większą dezorientację przestrzenną i sprzyja zawrotom głowy,
• siedzenie tyłem do kierunku jazdy - mózg trudniej przewiduje kierunek ruchu, a brak możliwości obserwowania drogi potęguje problemy żołądkowe,
• brak patrzenia na stabilny punkt w oddali - patrzenie na szybko przesuwające się obiekty blisko drogi (np. drzewa, barierki) zwiększa dezorientację,
• jazda na pusty lub przepełniony żołądek - głód może nasilać nudności, a obfity, tłusty posiłek przed podróżą zwiększa ryzyko wymiotów,
• brak dopływu świeżego powietrza - duszne, przegrzane wnętrze pojazdu nasila mdłości, a intensywne zapachy (perfumy, jedzenie, paliwo) mogą prowokować wymioty,
• gwałtowny styl jazdy samochodem - nagłe przyspieszenia, hamowania i ostre zakręty, przemieszczanie się z dużą prędkością względem otoczenia, czy jazda po krętych drogach powodują podrażnienie błędnika,
• zmęczenie i brak snu - w takich warunkach układ nerwowy gorzej radzi sobie z adaptacją do ruchu.
• lęk przed podróżą - zwiększa się aktywność układu współczulnego.

Ogólnie rzecz ujmując objawy choroby lokomocyjnej nasilają zachowania, które zwiększają konflikt między wzrokiem a błędnikiem, a także czynniki obciążające układ nerwowy.

Leki na chorobę lokomocyjną dla dzieci

Jak pozbyć się choroby lokomocyjnej? Co na chorobę lokomocyjną można stosować u dzieci? Dostępne są leki na chorobę lokomocyjną, które skutecznie złagodzą lub zupełnie wyeliminują odczuwane podczas podróży dolegliwości. Jedną z substancji o działaniu przeciwwymiotnym jest dimenhydrynat - lek antyhistaminowy I generacji, obecny m.in. w tabletkach Aviomarin. Jest to lek, który hamuje ośrodek wymiotny, dzięki czemu zmniejsza nudności i wymioty. Dodatkowo, ogranicza też produkcję śliny, spowalnia perystaltykę jelit i wpływa hamująco na czynność wydzielniczą żołądka. Leki z dimenhydrynatem przeznaczone są dla dzieci od 6. roku życia. Zaleca się zażyć tabletkę na ok. pół godziny przed planowaną podróżą. Produkty zawierające substancje antyhistaminowe, jak i wszystkie środki farmakologiczne, mogą powodować działania niepożądane. Do tych najczęściej zgłaszanych należą: senność, zawroty głowy, uczucie zmęczenia i zaburzenia koncentracji.

Co podać dziecku na chorobę lokomocyjną? W przypadku dzieci poniżej 6. roku życia lub gdy maluchowi doskwiera złe samopoczucie i otępienie po zastosowaniu leku antyhistaminowego, rodzice mogą podać preparaty zawierające imbir (np. Lokomotiv, Anaketon). Dostępne są one w różnych postaciach: syrop, pastylki do ssania, tabletki do połykania, krople, co ułatwia ich podanie najmłodszym. Preparaty te najczęściej dedykowane są dzieciom od ukończenia 3. roku życia. Imbir znany jest ze swoich naturalnych właściwości przeciwwymiotnych, a jego stosowanie daje mniej skutków ubocznych.

Jeśli zastosowanie syropu imbirowego czy też leku z dimenhydrynatem nie przynoszą wystarczającej poprawy, warto zgłosić się do lekarza. Dostępny jest lek na receptę w formie syropu, który zalecany jest m.in. właśnie w celu leczenia i zapobiegania chorobie lokomocyjnej. Może być on stosowany u dzieci od 2. roku życia. Jest to cenna alternatywa również dla tych maluchów, u których ze względu na wiek przeciwwskazany jest lek z dimenhydrynatem.

Dodatkowe sposoby na chorobę lokomocyjną u dzieci

Jeśli w tracie podróży dochodzi do pogorszenia samopoczucia, warto podjąć działania, które pozwolą przeciwdziałać uczuciu dyskomfortu. Na co należny zwrócić szczególną uwagę?

• przygotować dziecku lekkostrawny posiłek przed wyjazdem, aby w trakcie podróży nie było ono głodne ani przejedzone,
• zadbać o komfort dziecka podczas podróży, aby mogło oprzeć wygodnie głowę o fotel i się zrelaksować, polecana jest również pozycja półleżąca,
• wybierać miejsca przodem do kierunku jazdy (w pierwszym okresie życia bezpieczniej jest przewozić dzieci tyłem do kierunku jazdy – w tym czasie najczęściej nie występują jeszcze objawy choroby lokomocyjnej),
• ograniczyć ilość docierających do dziecka bodźców – unikać czytania książeczek, oglądania bajek lub innych zabawy, które zazwyczaj powodują nasilanie objawów choroby lokomocyjnej,
• dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, podając dziecku wodę,
• otworzyć okno, aby zapewnić dostęp świeżego powietrza lub włączyć klimatyzację,
• dać dziecku do ssania pastylkę (najlepiej bez cukru) – ssanie pastylek łagodzi dolegliwości u części dzieci,
• sugerować dziecku, aby nie patrzyło na szybko zmieniający się krajobraz, lepiej jest skupiać wzrok na odległych elementach,
• zaplanowanie podróży tak, aby robić krótkie, ale częste przystanki.

Dostępne są też opaski akupresurowe (Sea-Band), które wywierając ucisk na określone miejsce na nadgarstku, mają łagodzić nudności różnego pochodzenia. Istotną zaletą korzystania z opasek akupresurowych jest brak wystąpienia skutków ubocznych. Dość popularne jest zaklejanie pępka na chorobę lokomocyjną. Choć działanie to nie ma potwierdzonej skuteczności, wielu rodziców chwali sobie tę metodę i chętnie ją stosuje.

Choroba lokomocyjna u dzieci występuje często, choć w różnym nasileniu. Nudności, wymioty, wzmożone pocenie się i ogólny dyskomfort mogą znacząco wpłynąć na nastrój dziecka i zmniejszyć radość odczuwaną z podróżowania. Leczenie choroby lokomocyjnej polega na unikaniu czynników zaostrzających objawy, podejmowaniu zachować, które pozwolą na uniknięcie nieprzyjemnych dolegliwości, a także sięganie po leki antyhistaminowe czy suplementy diety z imbirem, czy inne środki, które korzystnie wpływają na łagodzenie objawów choroby lokomocyjnej.